Door Dawn Holford, Universiteit van Bristol, Verenigd Koninkrijk; Linda Karlsson, Universiteit van Turku, Finland; Frederike Taubert, Universiteit van Erfurt, Duitsland; Emma C. Anderson, Universiteit van Bristol, Verenigd Koninkrijk, Virginia C. Gould, Universiteit van Bristol, Verenigd Koninkrijk.
Misvattingen over vaccinatie corrigeren
Vaccineren is een van de meest succesvolle instrumenten voor de volksgezondheid: naar schatting redt een vaccinatie elke minuut zes levens. Maar vaccineren stuit ook op weerstand bij het publiek, waarbij aanhoudende desinformatie het vertrouwen van het publiek in vaccineren ondermijnt en een uitdaging vormt voor gezondheidsmedewerkers die zich bezighouden met vaccineren. Hoe kunnen gezondheidsmedewerkers het hoofd bieden aan de stortvloed van valse verhalen over vaccineren? Wat kunnen ze zeggen tegen patiënten die deze verhalen aanhalen als reden om zichzelf of hun kinderen niet te laten vaccineren?
Hoewel het verleidelijk kan zijn om te reageren met feiten, is het corrigeren van misvattingen over vaccineren – die vaak worden gevoed door desinformatie – niet zo eenvoudig als het delen van meer feitelijke informatie. Neem bijvoorbeeld de al lang ontkrachte mythe over vaccineren en autisme: ondanks tientallen jaren van onderzoek en uitgebreid bewijs dat er geen verband bestaat tussen beide, blijven gezondheidsmedewerkers deze bezorgdheid bij ouders tegenkomen. Dit soort mythes zijn ‘hardnekkig’ omdat ze inspelen op de onderliggende angsten van mensen, met behulp van sterke verhalen die op het eerste gezicht intuïtief lijken. Ze kunnen ook worden gebruikt als wapen door mensen met politieke agenda’s om deze mythes in het openbaar te laten circuleren.
Dus, wat kunnen gezondheidsmedewerkers zeggen tegen iemand die een misvatting heeft over vaccineren? Het begint met begrijpen wat iemands overtuigingen motiveert. Laten we ons twee ouders voorstellen, Tina en Tom. Beiden maken ze zich zorgen dat het immuunsysteem van hun kinderen niet alle aanbevolen vaccinaties aankan. Dit is een andere veel voorkomende misvatting: het feit is dat vaccins slechts een kleine dosis zijn in vergelijking met de echte ziekte. Voor Tom wordt de bezorgdheid ingegeven door zijn angst voor de bijwerkingen die elk vaccin kan veroorzaken. Voor Tina wordt de bezorgdheid ingegeven door haar voorkeur voor een sterke ‘natuurlijke’ weerstand tegen ziekten bij haar kind. Deze diepere drijfveren achter de oppervlakkige bezorgdheid staan in de psychologie bekend als ‘attitude roots’ en kunnen mensen ertoe aanzetten om vast te houden aan hun misvattingen, zelfs als ze met feitelijke correcties worden geconfronteerd.
Vaak hebben we de natuurlijke neiging om misvattingen die we van anderen horen direct te corrigeren. Onderzoek toont echter aan dat wanneer we eerst de onderliggende overtuiging van mensen valideren, ze ontvankelijker zijn voor correcties van vaccinatiemythen, wat hun acceptatie van vaccineren kan vergroten. Om Toms bezorgdheid weg te nemen, kunnen we hem dus eerst geruststellen dat het normaal is dat hij zijn kind wil beschermen. Om Tina’s bezorgdheid weg te nemen, kan het daarentegen beter zijn om eerst te erkennen dat het over het algemeen goed is om onnodige medicatie te vermijden. Nadat we contact met hen hebben gelegd en vertrouwen hebben opgebouwd, kunnen we verdergaan met het aanpakken van hun misvattingen en het delen van meer informatie over vaccineren.
Hoe kunnen we gezondheidsmedewerkers voorbereiden op gesprekken over vaccineren?
De beste manier om misvattingen over vaccinaties aan te pakken is door middel van een op maat gemaakte, dialoog gebaseerde aanpak. Wanneer mensen met gezondheidsmedewerkers kunnen praten die ze vertrouwen voor medisch advies, kan dit zeer effectief zijn om de vaccinatiegraad te verhogen. Een voorbeeld van een dergelijke aanpak is het Empathetic Refutational Interview, een vierstappenplan om vaccinatiegesprekken te structureren met behulp van de, op bewijs gebaseerde, hierboven beschreven technieken om vertrouwen op te bouwen en misvattingen aan te pakken. Dit met respect voor de onderliggende overtuiging van mensen. Het is ontwikkeld door het JITSUVAX-project en bouwt op andere dialooggerichte benaderingen, zoals motiverende gespreksvoering (ook bekend als motivational interviewing).
Het is echter niet altijd gemakkelijk om een respectvolle dialoog met patiënten over vaccineren aan te gaan. Gezondheidsmedewerkers kunnen bang zijn om tijdens het gesprek conflicten uit te lokken. Veel gezondheidsmedewerkers krijgen geen training om zich voor te bereiden op dergelijke gesprekken. Wanneer gezondheidsmedewerkers wel training of begeleiding krijgen voor deze belangrijke rol, is het meestal gebaseerd op een op informatie gebaseerde aanpak waarbij feiten aan patiënten worden vertrekt, wat juist contraproductief kan zijn. Het JITSUVAX-project interviewde gezondheidsmedewerkers die aangaven behoefte te hebben aan specifieke ondersteuning en strategieën om met misvattingen van patiënten over vaccinaties om te gaan.
Het JITSUVAX-project heeft hulpmiddelen ontwikkeld om gezondheidsmedewerkers te ondersteunen bij het gebruik van het Empathetic Refutational Interview voor gesprekken over vaccinaties:
– Websitebronnen om gezondheidsmedewerkers te helpen de 11 onderliggende overtuigingen te begrijpen die ten grondslag liggen aan misvattingen over vaccineren.
– Richtlijnen voor het gebruik van het empathisch weerleggingsgesprek om gesprekken over vaccineren te verbeteren.
– Training voor gezondheidsmedewerkers in het empathisch weerleggingsgesprek
We hebben workshops georganiseerd met gezondheidsmedewerkers in verschillende Europese landen, die na het volgen van de training een sterke en blijvende verbetering rapporteerden in hun vaardigheden en zelfvertrouwen bij gesprekken over vaccineren. In Roemenië zagen gezondheidsmedewerkers die waren getraind in het empathisch weerleggingsgesprek en motiverende gespreksvoering een grotere toename in het aantal vaccinatieafspraken dat na hun consulten werd geboekt, in vergelijking met niet-getrainde gezondheidsmedewerkers.
Onze ervaring komt overeen met de bevindingen van de Wereldgezondheidsorganisatie dat training in communicatieve vaardigheden voor gezondheidsmedewerkers helpt om hun zelfvertrouwen bij gesprekken over vaccinaties op te bouwen en een waardevolle investering is.
Praktische aanbevelingen
Voor gezondheidsmedewerkers:
– Als gezondheidsmedewerker neemt u een unieke vertrouwenspositie in als het gaat om medisch advies. Realiseer u dat uw gesprekken een cruciale rol kunnen spelen in de beslissingen van patiënten over vaccinaties.
– Inzicht in de achtergrond van de houding van uw patiënten kan u helpen bij het gesprek. U kunt dit zien als het stellen van een diagnose van de situatie om te weten hoe u de zorgen van de patiënt kunt aanpakken. Technieken die u bij deze diagnostische stap kunnen helpen, zijn onder meer het stellen van open vragen (bijv. “Welke informatie zou uw beslissing ondersteunen?”) in plaats van gesloten vragen (“Mag ik u wat informatie geven?”) en het oefenen van actief luisteren door te reflecteren op wat de patiënt zegt.
– Er zijn effectieve, wetenschappelijk onderbouwde manieren om vaccinatiemythes te corrigeren en tegelijkertijd een goede verstandhouding te behouden. Zoek training in deze technieken om uw zelfvertrouwen en vaardigheden bij het voeren van gesprekken over vaccinaties te vergroten.
– Misschien bent u bang dat een gesprek met patiënten meer tijd kost dan u tijdens een consult heeft. Communicatiemethoden zoals het Empathetic Refutational Interview bieden technieken om het gesprek zo goed mogelijk te laten verlopen, zelfs als u maar een paar minuten heeft. Het is beter om vertrouwen op te bouwen en de basis te leggen voor toekomstige gesprekken dan informatie te geven die niet goed wordt ontvangen.
– Blijf de communicatie vaardigheden en technieken die u leert oefenen – deze worden meestal beter naarmate u ze vaker gebruikt.
Vertaald door Denise van Rijen en Isabelle Colombi-Maussen
