İrem Berna Güvenç Erdoğan, Μέσο Ανατολικό Τεχνικό Πανεπιστήμιο, Τουρκία · Iga Palacz-Poborczyk, Πανεπιστήμιο SWPS, Πολωνία · Olga Perski, Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης, Σουηδία · Sheson Tiwari, Psyfolks Education, Ινδία · Belgin Ünal, Πανεπιστήμιο Michigan, ΗΠΑ
Εξέλιξη της νόσου COVID-19 και σημασία της έγκαιρης χορήγησης θεραπείας
Οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν από COVID-19 χωρίς να χρειαστεί εντατική ιατρική αγωγή. Η υποστηρικτική φροντίδα και η συμπτωματική θεραπεία είναι συνήθως επαρκείς. Ωστόσο, ένα υποσύνολο του πληθυσμού, ιδίως ηλικιωμένοι, ανεμβολίαστα άτομα και εκείνα με υπάρχουσες χρόνιες παθήσεις, βρίσκεται σε υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής νόσου. Για τον λόγο αυτό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει τη σημασία της έγκαιρης θεραπείας σε τέτοιες ομάδες υψηλού κινδύνου, ώστε να αποτραπεί η νοσηλεία, η εντατική θεραπεία ή ο θάνατος.
Για ορισμένους ασθενείς, η αντι-ιική θεραπεία συνιστάται για την ουσιαστική μείωση του κινδύνου σοβαρής νόσου, και είναι πιο αποτελεσματική εντός των πρώτων 5 ημερών από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Καθυστερήσεις στην εξέταση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία μπορούν να μειώσουν σημαντικά την αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων θεραπειών. Η διασφάλιση ταχείας πρόσβασης στην υγειονομική φροντίδα, ιδίως σε κοινοτικά περιβάλλοντα, είναι επομένως ουσιώδης για τη μεγιστοποίηση των θεραπευτικών οφελών και τη βελτίωση των εκβάσεων των ασθενών.
Ειδικά για κάθε πλαίσιο στοιχεία που υποστηρίζουν την έγκαιρη θεραπεία για τη μείωση νοσηλείας και θανάτου
Η έγκαιρη θεραπεία μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο νοσηλείας και θανάτου, ιδιαίτερα μεταξύ ασθενών σε υψηλό κίνδυνο σοβαρής νόσου. Σε μια μεγάλη τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη που διεξήχθη σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων τοποθεσιών στις ΗΠΑ, τη Βραζιλία, τη Νότια Αφρική, την Ινδία και το Μεξικό, μη νοσηλευμένοι, υψηλού κινδύνου, ανεμβολίαστοι ενήλικες που έλαβαν αντιιική θεραπεία εντός των πρώτων 3 ημερών από τα συμπτώματα ήταν κατά σχεδόν 89% λιγότερο πιθανό να νοσηλευτούν ή να πεθάνουν σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο.
Ομοίως, η έγκαιρη θεραπεία με Sotrovimab, στοχευμένη αντισωματική θεραπεία, μείωσε τον κίνδυνο επιδείνωσης της νόσου κατά 85% (κατά τις πρώτες κυκλοφορούσες παραλλαγές· η αποτελεσματικότητα ποίκιλλε με τις μεταγενέστερες παραλλαγές), επιβεβαιώνοντας τη σημασία της έγκαιρης παρέμβασης για άτομα υψηλού κινδύνου. Μια συστηματική ανασκόπηση 18 μελετών πραγματικού κόσμου σε πολλές χώρες διαπίστωσε ότι η έγκαιρη θεραπεία μείωσε σημαντικά τη νοσηλεία και τη θνησιμότητα, και ότι το όφελος ήταν μεγαλύτερο όταν η θεραπεία ξεκινούσε εντός πέντε ημερών από τα συμπτώματα.
Επισκόπηση των συνιστώμενων θεραπειών σύμφωνα με τις τοπικές κλινικές συστάσεις
Για μη νοσηλευμένους ενήλικες με ήπια έως μέτρια COVID-19, η αντιιική θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική. Υπάρχουν τρεις κύριοι αντιιικοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται συνήθως στη θεραπεία COVID-19: Ρεμδεσιβίρη, Νιρματρελβίρη/Ριτοναβίρη και Μολνουπιραβίρη. Η σωστή επιλογή εξαρτάται από το ατομικό προφίλ κινδύνου του ασθενούς, τα τρέχοντα φάρμακα, τις οδούς χορήγησης και τη διαθεσιμότητα σε τοπικό επίπεδο.
Η Ρεμδεσιβίρη (Remdesivir) χορηγείται ως ενδοφλέβια έγχυση διάρκειας τριών ημερών και προτιμάται όταν η από του στόματος θεραπεία δεν είναι κατάλληλη. Σε μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη κλινική δοκιμή, μια τριήμερη αγωγή με Ρεμδεσιβίρη σε εξωτερικούς ασθενείς μείωσε σημαντικά τις νοσηλείες και τους θανάτους σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (placebo). Η Ρεμδεσιβίρη συνιστάται για νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19, σε συνδυασμό με ανοσοτροποποιητικούς παράγοντες όταν απαιτείται υποστήριξη με οξυγόνο, καθώς και ως θεραπεία δεύτερης γραμμής για εξωτερικούς ασθενείς υψηλού κινδύνου όταν η χορήγηση Νιρματρελβίρης/Ριτοναβίρης δεν είναι κατάλληλη.
Η Νιρματρελβίρη/Ριτοναβίρη (Paxlovid) χορηγείται από το στόμα, συνήθως για πέντε ημέρες, και έχει αποδειχθεί ότι μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο νοσηλείας και θανάτου σε ανεμβολίαστα άτομα υψηλού κινδύνου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συνιστά τη Νιρματρελβίρη/Ριτοναβίρη ως θεραπεία πρώτης γραμμής για μη νοσηλευόμενους ασθενείς υψηλού κινδύνου.
Τέλος, η Μολνουπιραβίρη (Molnupiravir) χορηγείται επίσης από το στόμα και θεωρείται θεραπεία τρίτης γραμμής. Συνιστάται για ασθενείς που δεν μπορούν να λάβουν ή δεν ανέχονται καμία από τις δύο προηγούμενες θεραπείες. Μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη κλινική δοκιμή έδειξε ότι μειώνει σημαντικά τις νοσηλείες και τους θανάτους σε ανεμβολίαστους ενήλικες, αν και τα δεδομένα σε εμβολιασμένους πληθυσμούς ήταν λιγότερο συνεπή, υποδηλώνοντας πιο περιορισμένο θεραπευτικό όφελος.
Η διαθεσιμότητα των θεραπειών ενδέχεται να διαφέρει μεταξύ των συστημάτων υγείας και ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους. Και για τα τρία φάρμακα, ο χρόνος έναρξης της θεραπείας είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς έχει αποδειχθεί ότι είναι πιο αποτελεσματικά όταν χορηγούνται στα πρώιμα στάδια της νόσου. Η καθυστέρηση στη διενέργεια του διαγνωστικού ελέγχου, στη διάγνωση ή στη συνταγογράφηση της θεραπείας μειώνει άμεσα την πιθανότητα επίτευξης κλινικού οφέλους.
Στρατηγικές επικοινωνίας με ασθενείς για την υπέρβαση της διστακτικότητας απέναντι στη θεραπεία
Γιατί εξακολουθεί να υπάρχει διστακτικότητα στη θεραπεία, ακόμη και όταν η κλινική ένδειξη και τα οφέλη της θεραπείας είναι σαφή; Αρκετοί παράγοντες συμβάλλουν στην καθυστερημένη λήψη αποφάσεων. Ένα κοινό εμπόδιο είναι η προσέγγιση «παρακολούθησης και αναμονής», όπου οι ασθενείς υποεκτιμούν τη σοβαρότητα της COVID-19 και αναβάλλουν τη θεραπεία. Η ανησυχία για παρενέργειες και πιθανές αλληλεπιδράσεις φαρμάκων είναι επίσης συχνή, ιδιαίτερα για ασθενείς που λαμβάνουν πολλά φάρμακα.
Επιπλέον, η περιορισμένη ενημέρωση και η δυσκολία πρόσβασης σε σαφείς πληροφορίες μπορεί να καθυστερήσουν περαιτέρω τη λήψη έγκαιρης δράσης, μελέτες υποδεικνύουν ότι μόνο το 54% των ενηλίκων είχε ακούσει για θεραπείες όπως το Paxlovid πριν από τη διάγνωση.
Τι μπορεί να γίνει διαφορετικά στην πράξη;
Πρώτον, τονίστε ότι οι θεραπείες COVID-19 είναι χρονοευαίσθητες προληπτικές παρεμβάσεις, όχι απλά ανακούφιση συμπτωμάτων. Παρουσιάστε τα αντιιικά ως στρατηγική πρόληψης σοβαρής νόσου, ώστε οι ασθενείς να κατανοούν ότι η έγκαιρη θεραπεία μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσου και νοσηλείας.
Δεύτερον, η άμεση σύσταση από αξιόπιστο πάροχο υγείας είναι κρίσιμη. Οι ασθενείς είναι πολύ πιο πιθανό να αποδεχτούν τη θεραπεία όταν τη συνιστά σαφώς ένας οικείος κλινικός, με διαβεβαίωση για την ασφάλεια και τη συμβατότητα με τα υπάρχοντα φάρμακα. Δεδομένα δείχνουν ότι η αναλογία των ατόμων που είναι διατεθειμένα να λάβουν αντι-ιικά αυξάνεται κατά περισσότερο από 20% αν συνιστώνται από τον γιατρό τους.
Τέλος, η προληπτική επικοινωνία και η τυποποιημένη ενημέρωση είναι απαραίτητες. Οι ασθενείς σπάνια ζητούν θεραπεία ανεξάρτητα, μελέτες δείχνουν ότι λιγότεροι από 20% των επιλέξιμων ασθενών είναι τόσο επαρκώς ενημερωμένοι όσο και αρκετά αποφασιστικοί ώστε να ζητήσουν θεραπεία αυθόρμητα. Οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να επικοινωνούν άμεσα με τους ασθενείς που πληρούν τα κριτήρια για θεραπεία μετά τη διάγνωση και να τους παρέχουν σύντομες, σαφείς και δομημένες πληροφορίες σχετικά με τα οφέλη, τους πιθανούς κινδύνους και τα επόμενα βήματα της θεραπευτικής τους αντιμετώπισης.
Βασικά συμπεράσματα
Η έγκαιρη θεραπεία της COVID-19 εντός των πρώτων 5 ημερών από τα συμπτώματα είναι κρίσιμη για υψηλού κινδύνου άτομα, καθώς μπορεί να μειώσει δραματικά τον κίνδυνο νοσηλείας και θανάτου. Αντιιικές θεραπείες όπως η Νιρματρελβίρη/Ριτοναβίρη, η Ρεμδεσιβίρη και η Μολνουπιραβίρη είναι πιο ωφέλιμες όταν χορηγούνται νωρίς. Παρά τα σαφή οφέλη, οι καθυστερήσεις θεραπείας εξακολουθούν να υπάρχουν λόγω χαμηλής ενημέρωσης και διστακτικότητας. Η έγκαιρη σύσταση από τον πάροχο, η προληπτική επικοινωνία και η παρουσίαση των αντιιικών ως προληπτικές παρεμβάσεις αποτελούν βασικά στοιχεία για τη βελτίωση της αποδοχής θεραπείας και των εκβάσεων υγείας.
Πρακτικές συστάσεις
Δώστε προτεραιότητα στην έγκαιρη παρέμβαση.
Τα αντιιικά είναι πιο αποτελεσματικά εντός των πρώτων 5 ημερών από τα συμπτώματα. Μην περιμένετε να χειροτερέψει η κατάσταση του ασθενούς πριν δράσετε. Βεβαιωθείτε ότι οι ασθενείς υψηλού κινδύνου έχουν τεστ στο σπίτι και γνωρίζουν να επικοινωνήσουν την Ημέρα 1 θετικού αποτελέσματος για άμεση έναρξη θεραπείας.
Εστιάστε στους ευάλωτους.
Εστιάστε σε ενήλικες με διαβήτη, καρδιοπάθεια, χρόνια νεφρική νόσο ή ΔΜΣ άνω του 30. Αυτοί οι ασθενείς συχνά αισθάνονται «καλά» αρχικά, αλλά αντιμετωπίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο αιφνίδιας επιδείνωσης. Η έγκαιρη θεραπεία είναι η καλύτερη προστασία τους από μια νοσηλεία.
Αναγνωρίστε και ελέγξτε νωρίς.
Εξετάστε προληπτικά τις λίστες ασθενών σας για να εντοπίσετε αυτούς που βρίσκονται σε υψηλότερο κίνδυνο και καθιερώστε ένα σαφές πρωτόκολλο «ταχείας διαδρομής» για έγκαιρη διάγνωση μόλις εμφανιστούν συμπτώματα.
Αναπλαισιώστε ως πρόληψη.
Εάν ο ασθενής αισθάνεται καλά σήμερα, μπορεί να θεωρεί ότι η φαρμακευτική αγωγή είναι περιττή. Εξηγήστε ότι ο στόχος δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση του βήχα· είναι η πρόληψη της νοσηλείας την επόμενη εβδομάδα.
Ελαχιστοποιήστε τις καθυστερήσεις στη συνταγογράφηση.
Επανεξετάστε τα τρέχοντα φάρμακα, τις αντενδείξεις και την επιλεξιμότητα θεραπείας το συντομότερο δυνατό. Απλοποιημένα μονοπάτια συνταγογράφησης και ταχεία συμφιλίωση φαρμακευτικής αγωγής μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς υψηλού κινδύνου να ξεκινήσουν αντιιική θεραπεία εντός του κρίσιμου χρονικού παραθύρου.
Μεταφράστηκε από: Άγγελος Κασσιανός
