{"id":3001,"date":"2023-10-17T08:59:27","date_gmt":"2023-10-17T08:59:27","guid":{"rendered":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=3001"},"modified":"2025-11-04T09:16:11","modified_gmt":"2025-11-04T09:16:11","slug":"acceptance-and-commitment-therapy-a-promising-approach-for-those-living-with-long-covid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/2023\/10\/acceptance-and-commitment-therapy-a-promising-approach-for-those-living-with-long-covid\/","title":{"rendered":"Kabul ve Kararl\u0131l\u0131k Terapisi: Long COVID ile ya\u015fayanlar i\u00e7in umut verici bir yakla\u015f\u0131m"},"content":{"rendered":"

Amy Barradell , Leicester NHS Trust \u00dcniversite Hastanesi<\/strong><\/p>\n

Long-COVID sizin i\u00e7in ne anlama geliyor?<\/h2>\n

Coronavir\u00fcs 2019’a (COVID-19) yakalanan bir grup insan, akut enfeksiyonun ard\u0131ndan 4 haftadan fazla bir s\u00fcre boyunca zay\u0131flat\u0131c\u0131 semptomlar ya\u015famaya devam etti. Genellikle hem fiziksel (\u00f6rne\u011fin nefes darl\u0131\u011f\u0131, yorgunluk) hem de psikolojik (anksiyete, bili\u015fsel bozukluklar gibi) belirtiler <\/a>bildirdiler. Bu semptomlar\u0131 ya\u015fayanlar buna \u2018Long-COVID’ diyor.<\/p>\n

<\/p>\n

Tecr\u00fcbelerime g\u00f6re\u2026<\/h2>\n

Long-COVID klini\u011finde \u00e7al\u0131\u015fmak bana, insanlar\u0131n yeni semptomlar\u0131n\u0131 (ve semptomlar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131) kabul etmekte zorland\u0131klar\u0131n\u0131 ve bunun da \u00f6z y\u00f6netim stratejilerinin \u00f6n\u00fcnde bir engel olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6sterdi. Long-COVID’den \u00f6nce neler yapabileceklerine ve te\u015fhis koyulduktan sonra hayatlar\u0131n\u0131n olumsuz y\u00f6nde nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fine odaklan\u0131yorlar. Bu, deneyimsel ka\u00e7\u0131nmay\u0131 (duygular, d\u00fc\u015f\u00fcnceler, an\u0131lar ve bedensel duyumlar gibi istenmeyen i\u00e7sel deneyimleri bast\u0131rma giri\u015fimi veya arzusunu) ve insanlar\u0131n semptomlar\u0131n i\u015flevi yerine semptomlar\u0131n bi\u00e7imine odaklanma e\u011filimini g\u00f6sterir (\u00f6rne\u011fin, ki\u015finin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi i\u00e7in sinyal veren beden). Bu, insanlar\u0131n deneyimlere a\u00e7\u0131k olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ve an\u0131 ya\u015famaktan \u00e7ekindiklerini g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Ayr\u0131ca, Covid-19 nedeniyle hastaneye kald\u0131r\u0131lan ki\u015filerin y\u00fczde 25’inden fazlas\u0131nda <\/a>taburcu olduktan 6 ay sonra da depresyon belirtileri devam ediyor. Depresyon, aktiviteden ka\u00e7\u0131nmayla (bir durumdan<\/a> ka\u00e7\u0131nmakla) ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in insanlar\u0131n de\u011ferleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 davranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n

Long-COVID’de psikolojik esnekli\u011fin rol\u00fc<\/h2>\n

Kabul ve Kararl\u0131l\u0131k Terapisinin <\/a>(ACT) temel prensibi psikolojik esnekli\u011fi art\u0131rmakt\u0131r. Terapi s\u00fcreci \u00fc\u00e7 temel s\u00fcrece dayan\u0131r: (1) deneyime a\u00e7\u0131k olmay\u0131 te\u015fvik etmek, (2) an\u0131n fark\u0131nda olmak ve (3) de\u011ferlerine uygun davran\u0131\u015flar geli\u015ftirmek. Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi Long-COVID ile ya\u015fayan insanlarda bu s\u00fcre\u00e7lerin dengesinin bozuldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir, dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 \u00f6nemlidir. Bu nedenle ACT, insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 zorluklarla olan ili\u015fkilerini de\u011fi\u015ftirmelerine (yani deneyimsel ka\u00e7\u0131nmalar\u0131n\u0131 azaltmalar\u0131na), yeni bir ‘normal’ kabul etmelerini sa\u011flamalar\u0131na (yani \u015fimdiki ana ili\u015fkin fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmalar\u0131na) ve onlar\u0131 kendileri i\u00e7in \u00f6nemli olan davran\u0131\u015fsal de\u011fi\u015fiklikler yapmak (\u00f6rne\u011fin de\u011ferlerine uygun eylemlerde bulunmak) i\u00e7in motive edip g\u00fc\u00e7lendirmelerine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in kullan\u0131labilir. Long-COVID’de ACT halihaz\u0131rda ilerleme kaydediyor,<\/a> kat\u0131l\u0131mc\u0131lar sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131n\u0131n iyile\u015fti\u011fini, hala COVID ile ilgili s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 ancak genel psikolojik sorunlarla (kayg\u0131 gibi) daha iyi ba\u015f edebildiklerini hissettiklerini bildirdiler.<\/p>\n

Long-COVID klini\u011finde ACT kullan\u0131m\u0131: Jo ile Tan\u0131\u015f\u0131n<\/h2>\n

Jo ile ilk tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131mda semptomlar\u0131 d\u00fczenli olarak n\u00fcksediyordu. \u0130smimin gizli kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in Jo, Long-COVID klini\u011finde birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir\u00e7ok farkl\u0131 insan\u0131 temsil ediyor. En zorlay\u0131c\u0131 semptomlar\u0131, g\u00fcnl\u00fck aktiviteleri \u00e7ok zorla\u015ft\u0131ran nefes darl\u0131\u011f\u0131 ve yorgunluktu. Jo, semptomlar\u0131n s\u00fcrekli tekrarlamas\u0131ndan korkuyordu ve bunlar\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131racak her \u015feyden ka\u00e7\u0131nmak (yani deneyimsel ka\u00e7\u0131nma, \u015fimdiki andan ka\u00e7\u0131nma) i\u00e7in bilin\u00e7li \u00e7aba g\u00f6steriyordu. Onu mutlu eden ve hayat\u0131na anlam katan faaliyetlere \u00e7ok az zaman ay\u0131r\u0131yordu (yani de\u011ferlerine uygun eylemlerden ka\u00e7\u0131n\u0131yordu).<\/p>\n

Seanslar\u0131m\u0131zda ACT’in her bir s\u00fcrecini ele ald\u0131k:<\/p>\n