{"id":2526,"date":"2022-08-25T11:45:13","date_gmt":"2022-08-25T11:45:13","guid":{"rendered":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=2526"},"modified":"2025-11-04T14:00:49","modified_gmt":"2025-11-04T14:00:49","slug":"2526","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/2022\/08\/2526\/","title":{"rendered":"Blog 44: Terc\u00fcmede kaybolan ve \u00e7evirilen: Hasta ve dan\u0131\u015fanlarla etkili ileti\u015fim"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Yazar: Zuzana Dankulincova<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00c7o\u011fu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7al\u0131\u015fmalardan toplanan sonu\u00e7lar\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n, ara\u015ft\u0131rma kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 etik a\u00e7\u0131dan sorumluluklar\u0131 oldu\u011funu bilseler de (ve ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n bariz etkilerinin olmas\u0131n\u0131 dileseler de), bulunan kan\u0131tlar\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131ndan <\/span><a href=\"https:\/\/implementationscience.biomedcentral.com\/articles\/10.1186\/1748-5908-7-50\"><span style=\"font-weight: 400;\">yayg\u0131n uygulamaya ge\u00e7i\u015f uzun zaman alabilir<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. Bilimsel bilgi her zaman g\u00fcnl\u00fck prati\u011fe uygulanmaz; uyguland\u0131\u011f\u0131ndaysa, genellikle sistemik ve istikrarl\u0131 bir \u015fekilde yap\u0131lmaz.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu neden olur? \u00c7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, m\u00fcdahaleler, ve takip edilmesi gereken tavsiyeler sa\u011fl\u0131k hizmeti sa\u011flayanlar i\u00e7in ba\u015f\u0131ndan a\u015fk\u0131n olabilir. Kan\u0131t ve tavsiye g\u00f6zden ge\u00e7irirken, <\/span><a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/abs\/10.1002\/chp.47\"><span style=\"font-weight: 400;\">kan\u0131tlar\u0131n yerel ortam\u0131n\u0131za ne kadar uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. Ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki tavsiyelerde s\u00f6z edilen ba\u011flam sizinkiyle uyu\u015fuyor mu? Tavsiyeleri uygulamak i\u00e7in elinizde gerekli ayg\u0131tlar var m\u0131, yoksa gerekli kaynak ve becerilerden yoksun musunuz? Hastalar\u0131n\u0131z\u0131n elinde tavsiyeleri uygulamak i\u00e7in gerekli ayg\u0131tlar var m\u0131? En iyi tasarlanm\u0131\u015f ve en gelece\u011fi parlak m\u00fcdahale bile, hastalar\u0131n\u0131za ve ortam\u0131n\u0131za uygun g\u00f6r\u00fclmezse etkili olmaz. \u00d6rne\u011fin, ak\u0131ll\u0131 telefonu ve bilgisayar\u0131 olmayanlara, ya da d\u00fc\u015f\u00fck dijital okuryazarl\u0131\u011fa sahip olan ki\u015filere e-sa\u011fl\u0131k m\u00fcdahaleleri tavsiye etmek sorun \u00e7\u0131karabilir.<\/span><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bilgi terc\u00fcmesinin bir kritik y\u00f6n\u00fc daha, bilgiyi kullananlar (\u00f6rn. hastalar) ve bilgiye sahip olan ve payla\u015fanlar (\u00f6rn. sa\u011fl\u0131k hizmetleri \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131) aras\u0131ndaki etkile\u015fimdir. Tavsiyeler her ne kadar da iyi iletilse de, hasta i\u00e7in alakal\u0131 ve faydal\u0131 de\u011filse istenilen etkiyi yaratmaz. Dinlemek, bilgi terc\u00fcmesinin \u00f6z bile\u015fenlerinden biridir. Dinlenilen bir insan bilgeli\u011finden faydalanabilir ve ortam\u0131 farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6zlemleyebilir. <\/span><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC4951737\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hastalar\u0131 ve m\u00fc\u015fterileri ne kadar iyi dinlersek<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 o kadar iyi kar\u015f\u0131layabiliriz. Kendine dinlenildi\u011fine inanan m\u00fc\u015fteri ve hastalar, mesajlar\u0131m\u0131za daha \u00e7ok inanacak, sevecek ve sonu\u00e7 olarak mesajlar\u0131m\u0131zdan yola \u00e7\u0131karak harekete ge\u00e7ecektir. Bunu ba\u015farmak i\u00e7in hastan\u0131z\u0131n s\u00f6ylediklerini, kendi beklentilerinizi dayatmadan, aktif olarak dinleyin. Ayr\u0131ca, hastan\u0131z i\u00e7in kesintisiz konu\u015fabilece\u011fi, yeterli bir zaman dilimi sunun. E\u011fer m\u00fcmk\u00fcnse a\u00e7\u0131k u\u00e7lu sorular kullan\u0131n, kendinizi hastan\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131k okuryazarl\u0131\u011f\u0131na uyarlay\u0131n ve t\u0131bbi terimler kullanmaktan sak\u0131n\u0131n. T\u0131bbi teknik terimler kullan\u0131lmal\u0131ysa, anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan emin olun ve e\u011fer anla\u015f\u0131lmad\u0131ysa kullan\u0131lan terimleri a\u00e7\u0131klamaya \u00f6zen verin.\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ayr\u0131ca, <\/span><a href=\"https:\/\/implementationscience.biomedcentral.com\/articles\/10.1186\/s13012-018-0726-9\"><span style=\"font-weight: 400;\">kendinize<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ve <\/span><a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/her\/article\/21\/2\/239\/671343\"><span style=\"font-weight: 400;\">hasta veya dan\u0131\u015fan\u0131n\u0131za <\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde m\u00fcdahale temin etmenizi engelleyecek olan etkenlerin ne olabileceklerini sorun. Bu etkenler ayn\u0131 zamanda hastan\u0131z\u0131n m\u00fcdahaleyi etkili bir \u015fekilde temin etmesini de engelleyebilir. Ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde bir de\u011fi\u015fiklik, tedbir ya da m\u00fcdahaleyi\u00a0 temin edebilmek i\u00e7in, ortaya \u00e7\u0131kabilecek engelleri \u00f6nceden de\u011ferlendirmek gerekir. B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla b\u00fct\u00fcn konular\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015femeyecek olsan\u0131z da hastan\u0131zla birlikte \u2018ne yanl\u0131\u015f gidebilir\u2019 sorusunun cevab\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u2018neden\u2019 ve \u2018bunu nas\u0131l engelleyebilir ya da \u00e7\u00f6zebiliriz\u2019 sorular\u0131n\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 t\u00fcretmek i\u00e7in yeterince zaman ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za emin olun. \u00d6rne\u011fin, e\u011fer hastan\u0131z yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik yapmay\u0131 planl\u0131yorsa, onlarla yemeklerini evde mi haz\u0131rlayacaklar\u0131n\u0131 ya da lokanta veya kantinlerden mi besleneceklerini konu\u015fmak uygun olabilir. E\u011fer yemekleri evden haz\u0131rlanacaksa, bunun i\u00e7in yeterince vakitleri var m\u0131? Vakitleri yoksa, bu sorun nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclebilir? E\u011fer bu ki\u015fi lokanta ve kantinlerde yemeyi planl\u0131yorsa, \u00e7e\u015fitli uygun se\u00e7enekleri var m\u0131? Farkl\u0131 senaryolar\u0131 beraber de\u011ferlendirmek her zaman yararl\u0131d\u0131r. Bu durumda ama\u00e7l\u0131 bir \u015fekilde olas\u0131 sorunlar\u0131 hesaplayabilir ve planlaman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak hastan\u0131z\u0131n bunu kendi ba\u015f\u0131na da yapmas\u0131n\u0131 te\u015fvik edebilirsiniz.\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Uygun m\u00fcdahale se\u00e7ilip ve hastan\u0131za ve ortama uyacak \u015fekilde haz\u0131rland\u0131ktan sonra, olas\u0131 engelleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, yerine getirme zaman\u0131d\u0131r. M\u00fcdahalenizi olabildi\u011fince net ve \u00f6z tutun. \u00d6rne\u011fin, hastan\u0131z\u0131n spor yapmas\u0131 i\u00e7in eylem plan\u0131 yapmas\u0131n\u0131 istiyorsan\u0131z, nerde, ne zaman ve nas\u0131l yapacaklar\u0131n\u0131 belirtmelerini te\u015fvik edin. Kan\u0131tlardan yola \u00e7\u0131k\u0131l\u0131rsa, <\/span><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/abs\/pii\/S0065260106380021\"><span style=\"font-weight: 400;\">daha planl\u0131 ve odakl\u0131 m\u00fcdahalelerin<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> de\u011fi\u015fime yol a\u00e7malar\u0131n\u0131n daha olanakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Uygulama bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu de\u011fildir, m\u00fcdahalenin i\u015fleyip i\u015flemedi\u011fini bilmeniz laz\u0131m. \u00d6nemli son bir a\u015fama, geri bildirim ve de\u011ferlendirmeleri toplay\u0131p gelecekte bunlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmakt\u0131r. Hastalar\u0131n\u0131z\u0131 takip etti\u011finizden emin olun; onlara ilerlemeleri hakk\u0131nda sorular, hangi metotlar\u0131n i\u015fledi\u011fini ve tavsiye izlerken veya m\u00fcdahalelere uyarken kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sorunlar sorunuz. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, onlarla sorunlar\u0131n nereden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve uygulayabilecekleri \u00e7\u00f6z\u00fcmler hakk\u0131nda konu\u015fun.\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Uygulama \u00d6nerileri<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><b> Yerel ortam\u0131n\u0131za uygun bilgi toplay\u0131n <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 uygun ve ge\u00e7erli bilgi kayna\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bulun ve hastan\u0131za ve kendi ba\u011flam\u0131n\u0131za alaka ve s\u00fcrd\u00fcrebilirli\u011fini de\u011ferlendirin.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><b> Etkili bir \u015fekilde ileti\u015fim kurun <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 hastalar\u0131n\u0131zla etkili bir ileti\u015fim ve etkile\u015fim ba\u011flant\u0131s\u0131 kurun ve hastan\u0131z\u0131n istediklerini, kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerinizi dayatmadan dinleyiniz.\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><b> Engeller hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ve onlara sorun <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 hastan\u0131zla beraber, \u2018ne yanl\u0131\u015f gidebilir\u2019 sorusunun yan\u0131 s\u0131ra, \u2018neden\u2019 ve \u2018bu nas\u0131l engellenebilir\u2019 sorular\u0131na cevaplar t\u00fcretin.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><b> M\u00fcdahalenizi a\u00e7\u0131k ve \u00f6z bir \u015fekilde planlay\u0131n<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 m\u00fcdahale planl\u0131 ve odakl\u0131ysa, de\u011fi\u015fim olmas\u0131n\u0131n olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha fazlad\u0131r.\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><b> Geri bildirim al\u0131n<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 m\u00fcdahalenin nas\u0131l gitti\u011fine dair bilgi toplay\u0131n ve toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgileri gelecekteki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">[\u00c7eviriyi yapan Erin Timur]<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrk\u00e7e edit\u00f6r: Dr Gulcan Garip, University of Derby<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By Zuzana Dankulincova, Pavol Jozef Safarik University, Slovakia While most researchers are aware that disseminating study results is part of their ethical responsibility to research participants (and wish for their research findings to have clear, practical implications), the transition from [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2530,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-2526","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-communication"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"tr","enabled_languages":["en","id","my","bg","zh","hr","cz","da","de","es","fr","gr","he","it","ja","kr","lv","lt","hu","nl","no","pl","pt","ro","ru","sk","fi","sv","tr","uk"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"id":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"my":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"bg":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"zh":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"cz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"da":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"es":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"he":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"it":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ja":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"lv":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"lt":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"hu":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"nl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"no":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pt":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ro":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sv":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"tr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"uk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2526"}],"version-history":[{"count":34,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4557,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2526\/revisions\/4557"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}