{"id":908,"date":"2018-04-06T16:26:47","date_gmt":"2018-04-06T16:26:47","guid":{"rendered":"http:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=908"},"modified":"2025-11-04T14:39:29","modified_gmt":"2025-11-04T14:39:29","slug":"willpower-versus-unhealthy-temptations-spoiler-alert-willpower-usually-loses","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2018\/04\/willpower-versus-unhealthy-temptations-spoiler-alert-willpower-usually-loses\/","title":{"rendered":"Si\u0142a woli a niezdrowe pokusy &#8211; uwaga spoiler! &#8211; si\u0142a woli zazwyczaj przegrywa"},"content":{"rendered":"<p><strong>Amanda Rebar, Central Queensland University, Australia<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Wyniki bada\u0144 wskazuj\u0105, \u017ce ludzie cz\u0119sto nie s\u0105 w stanie zachowywa\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b korzystny dla zdrowia przez d\u0142u\u017cszy czas. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi jest przecie\u017c \u015bwiadoma tego, \u017ce aktywno\u015b\u0107 fizyczna jest po\u017c\u0105dana dla zdrowia fizycznego i psychicznego, jednak stosunkowo niewiele \u0107wiczy regularnie. Co wi\u0119cej, osoby, kt\u00f3re nawet w pe\u0142ni intencjonalnie chc\u0105 zacz\u0105\u0107 \u0107wiczy\u0107, ma tylko oko\u0142o 50% szansy, \u017ce faktycznie to zrobi\u0105. Jest to zatem tak samo prawdopodobne, jak wyrzucenia reszki przy rzucie monet\u0105! Czy kiedykolwiek zatem zastanawiali\u015bcie si\u0119, dlaczego ludzie, mimo najlepszych intencji, ulegaj\u0105 swoim niezdrowym zachowaniom? Ostatnimi czasy w psychologii zdrowia zyskuje popularno\u015b\u0107 model wskazuj\u0105cy na regulacj\u0119 zachowania poprzez dwa systemy przetwarzania poznawczego. Perspektywa ta daje nowe spojrzenie na to, jak pomaga\u0107 ludziom utrzymywa\u0107 zdrowy styl \u017cycia bez konieczno\u015bci wik\u0142ania si\u0119 w ci\u0105g\u0142\u0105 walk\u0119 si\u0142y woli z pokusami.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Istnieje wiele odmian wspominanego modelu, ich wsp\u00f3lnym mianownikiem jest za\u0142o\u017cenie, \u017ce na zachowanie wp\u0142ywaj\u0105 dwa systemy: jeden sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z proces\u00f3w refleksyjnych, a drugi &#8211; z proces\u00f3w automatycznych. System refleksyjny oddzia\u0142uje na zachowanie poprzez przemy\u015blane i\u00a0 zaplanowane procesy, kt\u00f3re zazwyczaj przebiegaj\u0105 powoli i wymagaj\u0105 si\u0142y woli. System automatyczny z kolei oddzia\u0142uje poprzez niezamierzone, spontaniczne pojawiaj\u0105ce si\u0119 impulsy.<\/p>\n<p>Chocia\u017c procesy te s\u0105 r\u00f3\u017cne, mog\u0105 prowadzi\u0107 do takich samych wynik\u00f3w. Wyobra\u017amy sobie kobiet\u0119, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie zmieni\u0142a spos\u00f3b od\u017cywiania. Modyfikacja diety mo\u017ce wynika\u0107 z tego, \u017ce dowiedzia\u0142a si\u0119\u00a0 o gro\u017c\u0105cym jej ryzyku zachorowania na chorob\u0119 serca i zdecydowa\u0142a, \u017ce dokonanie zmiany le\u017cy w jej najlepszym interesie &#8211; w\u00f3wczas b\u0119dzie to efekt procesu refleksyjnego. Ale zmiana sposobu od\u017cywiania mo\u017ce r\u00f3wnie dobrze wynika\u0107 z tego, \u017ce kobieta nie mia\u0142a nastroju albo \u201esmaku\u201d na jedzenie tych samych pokarm\u00f3w, co zwykle &#8211; w\u00f3wczas by\u0142by to wynik procesu automatycznego.<\/p>\n<p>System automatyczny ma z\u0142\u0105 reputacj\u0119. Uznaje si\u0119 go za \u017ar\u00f3d\u0142o niezdrowych pokus, kt\u00f3re nale\u017cy przezwyci\u0119\u017ca\u0107 si\u0142\u0105 woli. Edukuje si\u0119 wi\u0119c ludzi, dlaczego powinni zmieni\u0107 swoje zachowanie i na bazie tej wiedzy przekonuje si\u0119 ich do zmiany poprzez wyznaczanie cel\u00f3w, planowanie oraz monitorowanie swoich zachowa\u0144, tak by codziennie plany te wciela\u0107 w \u017cycie. Problem polega jednak na tym, \u017ce tego typu strategie nie zawsze si\u0119 sprawdzaj\u0105, a nawet kiedy przynosz\u0105 oczekiwane efekty, okazuje si\u0119 cz\u0119sto, \u017ce bywa to jedynie zmiana kr\u00f3tkotrwa\u0142a.<\/p>\n<p>Utrzymanie zdrowego trybu \u017cycia niew\u0105tpliwie wymaga przezwyci\u0119\u017cania r\u00f3\u017cnych pokus, ze swoim systemem automatycznym mo\u017cna jednak wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107, a nie tylko walczy\u0107. Istniej\u0105 bowiem zar\u00f3wno sposoby u\u0142atwiaj\u0105ce stawianie odporu pokusom, jak i pozwalaj\u0105ce nawet na wprz\u0119gni\u0119cie tych automatyzm\u00f3w do realizacji d\u0142ugoterminowych cel\u00f3w zdrowotnych. Dzi\u0119ki prostym modyfikacjom we wskaz\u00f3wkach dotycz\u0105cych zdrowego stylu \u017cycia mo\u017cna wi\u0119c wzmacnia\u0107 si\u0142\u0119 woli w walce z niezdrowymi pokusami, a nawet t\u0119 walk\u0119 zako\u0144czy\u0107 i sprawi\u0107, by pokusy \u201eprzesz\u0142y\u201d na stron\u0119 zdrowia.<\/p>\n<p><strong>Wskaz\u00f3wki praktyczne<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Dokonaj prostych zmian w codziennej rutynie, aby unika\u0107 niezdrowych pokus. Zazwyczaj mo\u017cna zidentyfikowa\u0107 miejsca, nastroje, okoliczno\u015bci lub pory dnia, w kt\u00f3rych ludzie s\u0105 bardziej podatni na niezdrowe zachowania. \u015awiadomo\u015b\u0107 tego, co wywo\u0142uje pokus\u0119, odbiera jej cz\u0119\u015b\u0107 mocy i pozwala zaoszcz\u0119dzi\u0107 si\u0142\u0119 woli na naprawd\u0119 trudny czas.\n<ul>\n<li>Przyk\u0142ad: Osoba, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie rzuci\u0142a palenie, mo\u017ce wybra\u0107 inn\u0105 drog\u0119 z pracy, je\u015bli zazwyczaj kupowa\u0142a paczk\u0119 papieros\u00f3w na stacji benzynowej w\u0142a\u015bnie w trakcie powrotu do domu.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Pomy\u015bl, w jaki spos\u00f3b sprawi\u0107, by zdrowe zachowania sta\u0142y si\u0119 \u0142atwiejsze i przyjemniejsze ni\u017c niezdrowe alternatywy.\n<ul>\n<li>Przyk\u0142ad: Nie przechowuj w domu \u015bmieciowego jedzenia. Ludzie rzadziej si\u0119gaj\u0105 po tego typu \u017cywno\u015b\u0107 pod wp\u0142ywem impulsu, je\u015bli trzeba si\u0119 po ni\u0105 specjalnie wyprawi\u0107 do sklepu, gdy tymczasem na podor\u0119dziu jest ju\u017c co\u015b zdrowszego.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Spraw, by opcje po\u017c\u0105dane zdrowotnie by\u0142y bardziej widoczne. Reklamy dzia\u0142aj\u0105 na zasadzie powtarzania i utrzymywania dost\u0119pno\u015bci wizualnej marki. Te same techniki mo\u017cna wykorzysta\u0107 w promowaniu zachowa\u0144 zdrowotnych.\n<ul>\n<li>Przyk\u0142ad: Je\u017celi osoba ma trudno\u015bci z pami\u0119taniem o konieczno\u015bci przyjmowania lek\u00f3w, popro\u015b o umieszczenie ich w widocznym i bezpiecznym miejscu (np. parapet nad zlewozmywakiem zamiast zamkni\u0119tej szafki), aby by\u0142y w zasi\u0119gu wzroku przez ca\u0142y dzie\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Podejmuj takie zachowania zdrowotne, kt\u00f3re s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em pozytywnych emocji. Kiedy zachowanie samo w sobie jest przyjemne, znacznie mniejsza ilo\u015b\u0107 si\u0142y woli jest potrzeba do jego zainicjowania oraz istnieje wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce b\u0119dzie ono kontynuowane. Je\u015bli zachowanie jest traktowane jako co\u015b nieprzyjemnego, kr\u00f3cej b\u0119dzie podejmowane.\n<ul>\n<li>Przyk\u0142ad: Je\u015bli dziecko nie lubi warzyw gotowanych na parze, nie zmuszaj go do ich jedzenia ani nie przekupuj s\u0142odyczami. Zamiast tego poeksperymentuj z r\u00f3\u017cnymi sposobami ich przyrz\u0105dzania. Je\u015bli kt\u00f3ry\u015b z nich przypadnie dziecku do gustu, nauczy si\u0119 ono przyjemno\u015bci z jedzenia warzyw zamiast wytrenowa\u0107 si\u0119 w ich unikaniu.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>\u00a0Przet\u0142umaczy\u0142y: Zuzanna Kwissa-Gajewska i Ewa Gruszczy\u0144ska<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By Amanda Rebar, Central Queensland University, Australia It will come as no surprise that evidence shows people do not always behave in ways that are best for their long-term health. For example, most people are aware that exercise is good [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":913,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-habit"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"pl","enabled_languages":["en","id","my","bg","zh","hr","cz","da","de","es","fr","gr","he","it","ja","kr","lv","lt","hu","nl","no","pl","pt","ro","ru","sk","fi","sv","tr","uk"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"id":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"my":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"bg":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"zh":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"cz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"da":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"es":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"he":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"it":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ja":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"lv":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"lt":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"hu":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"nl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"no":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pt":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ro":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ru":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sv":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"tr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"uk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=908"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4631,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908\/revisions\/4631"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}