{"id":4677,"date":"2026-01-26T08:59:57","date_gmt":"2026-01-26T08:59:57","guid":{"rendered":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=4677"},"modified":"2026-03-27T07:53:38","modified_gmt":"2026-03-27T07:53:38","slug":"supporting-health-workers-in-addressing-vaccine-hesitancy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2026\/01\/supporting-health-workers-in-addressing-vaccine-hesitancy\/","title":{"rendered":"Wspieranie pracownik\u00f3w ochrony zdrowia w obliczu w\u0105tpliwo\u015bci\u00a0 i niech\u0119ci\u00a0 wobec szczepie\u0144"},"content":{"rendered":"

Dawn Holford, University of Bristol, Wielka Brytania, Linda Karlsson, University of Turku, Finlandia, Frederike Taubert, Erfurt University, Niemcy, Emma C. Anderson, University of Bristol, Wielka Brytania, Virginia C. Gould, University of Bristol, Wielka Brytania<\/strong><\/p>\n

Korygowanie b\u0142\u0119dnych przekona\u0144 na temat szczepie\u0144<\/strong><\/p>\n

Szczepienia s\u0105 jednym z najskuteczniejszych narz\u0119dzi zdrowia publicznego –\u00a0 szacuje si\u0119, \u017ce <\/span>co minut\u0119 ratuj\u0105 \u017cycie 6 osobom<\/span><\/a>. Jednak szczepionki spotykaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z oporem spo\u0142ecznym, a uporczywa dezinformacja podwa\u017ca zaufanie publiczne do szczepie\u0144 i stanowi wyzwanie dla pracownik\u00f3w ochrony zdrowia zajmuj\u0105cych si\u0119 szczepieniami. Jak pracownicy systemu opieki zdrowotnej radz\u0105 sobie z zalewem fa\u0142szywych informacji na temat szczepionek? Co mog\u0105 powiedzie\u0107 pacjentom, kt\u00f3rzy powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na te informacje jako pow\u00f3d, aby nie szczepi\u0107 siebie lub swoich dzieci?\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Chocia\u017c kusz\u0105ce mo\u017ce by\u0107 reagowanie poprzez przytaczanie fakt\u00f3w, korygowanie b\u0142\u0119dnych przekona\u0144 na temat szczepionek \u2013 cz\u0119sto podsycanych przez dezinformacj\u0119 \u2013<\/span> nie jest tak proste, jak dzielenie si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 informacji opartych na faktach<\/span><\/a>. We\u017amy na przyk\u0142ad <\/span>dawno obalony mit dotycz\u0105cy szczepionek i autyzmu<\/span><\/a>: pomimo dziesi\u0119cioleci bada\u0144 i obszernych dowod\u00f3w wskazuj\u0105cych na brak takiego zwi\u0105zku, pracownicy ochrony zdrowia nadal spotykaj\u0105 si\u0119 z tego typu obawami w\u015br\u00f3d rodzic\u00f3w. Mity takie jak ten s\u0105 wyj\u0105tkowo \u201eprzylepne\u201d, <\/span>poniewa\u017c odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do ukrytych l\u0119k\u00f3w, wykorzystuj\u0105c silne narracje<\/span><\/a>, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka wydaj\u0105 si\u0119 intuicyjnie prawdziwe. Mog\u0105 one by\u0107 r\u00f3wnie\u017c u\u017cywane <\/span>przez osoby realizuj\u0105ce cele polityczne<\/span><\/a>, zainteresowane utrzymywaniem tych mit\u00f3w w obiegu publicznym.<\/span><\/p>\n

Co wi\u0119c mog\u0105 powiedzie\u0107 pracownicy ochrony zdrowia osobie, kt\u00f3ra ma b\u0142\u0119dne przekonania na temat szczepie\u0144? Najpierw nale\u017cy zrozumie\u0107, co motywuje dan\u0105 osob\u0119 do takich przekona\u0144. Wyobra\u017amy sobie dwoje rodzic\u00f3w, Tin\u0119 i Toma. Oboje obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy ich dzieci nie poradzi sobie ze wszystkimi zalecanymi szczepieniami. Jest to kolejne powszechne b\u0142\u0119dne przekonanie: w rzeczywisto\u015bci szczepionki zawieraj\u0105 jedynie niewielk\u0105 dawk\u0119 w por\u00f3wnaniu z prawdziw\u0105 chorob\u0105. W przypadku Toma obawy wynikaj\u0105 z l\u0119ku przed niepo\u017c\u0105danymi skutkami, jakie mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 szczepionka. W przypadku Tiny obawy wynikaj\u0105 z jej preferencji, aby jej dziecko mia\u0142o siln\u0105 \u201enaturaln\u0105\u201d odporno\u015b\u0107 na choroby. Te g\u0142\u0119bsze przyczyny obaw s\u0105 znane w psychologii jako \u201e<\/span>korzenie postawy<\/span><\/a>\u201d i mog\u0105 motywowa\u0107 ludzi do uporczywego trwania przy swoich b\u0142\u0119dnych przekonaniach nawet w obliczu mo\u017cliwo\u015bci korekty opartej na faktach.<\/span><\/p>\n

Cz\u0119sto mamy naturaln\u0105 potrzeb\u0119, \u017ceby od razu prostowa\u0107 b\u0142\u0119dne przekonania u innych. Jednak badania pokazuj\u0105, \u017ce kiedy najpierw uznamy \u201ckorzenie\u201d postawy danej osoby, b\u0119dzie ona bardziej otwarta na korekt\u0119 <\/span>mit\u00f3w dotycz\u0105cych szczepionek<\/span><\/a>, co mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 jej akceptacj\u0119 dla szczepie\u0144. Aby wi\u0119c odpowiedzie\u0107 na obawy Toma, powinni\u015bmy najpierw zapewni\u0107 go, \u017ce ch\u0119\u0107 ochrony swojego dziecka jest czym\u015b normalnym. Natomiast aby odpowiedzie\u0107 na obawy Tiny, lepiej by\u0142oby zacz\u0105\u0107 od uznania, \u017ce og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, dobrze jest unika\u0107 niepotrzebnych lek\u00f3w. Po nawi\u0105zaniu kontaktu i zbudowaniu zaufania mo\u017cemy przej\u015b\u0107 do wyja\u015bniania b\u0142\u0119dnych przekona\u0144 i przekazywania wi\u0119kszej porcji\u00a0 informacji na temat szczepie\u0144.\u00a0<\/span><\/p>\n

Jak przygotowa\u0107 pracownik\u00f3w ochrony zdrowia do rozm\u00f3w na temat szczepie\u0144?<\/strong><\/p>\n

Najlepszym sposobem w obliczu b\u0142\u0119dnych przekona\u0144 na temat szczepie\u0144 jest indywidualne <\/span>podej\u015bcie oparte na dialogu<\/span><\/a>. Kiedy ludzie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozmowy o szczepieniach z pracownikami ochrony zdrowia, kt\u00f3rym ufaj\u0105, mo\u017ce to <\/span>naprawd\u0119 pom\u00f3c w zwi\u0119kszeniu liczby szczepie\u0144<\/span><\/a>. Przyk\u0142adem takiego podej\u015bcia jest <\/span>empatyczny wywiad \u201cobalaj\u0105cy\u201d<\/span><\/a>, czyli czteroetapowa strukturalizacja rozm\u00f3w na temat szczepie\u0144, wykorzystuj\u0105ca opisane powy\u017cej techniki oparte na dowodach naukowych, maj\u0105ce na celu budowanie zaufania i zwalczanie b\u0142\u0119dnych przekona\u0144, przy jednoczesnym poszanowaniu \u201ckorzeni\u201d indywidualnych postaw. Zosta\u0142a ona stworzona w ramach<\/span> projektu JITSUVAX<\/span><\/a> i opiera si\u0119 na innych podej\u015bciach opartych na dialogu, takich jak <\/span>wywiad motywuj\u0105cy<\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

Jednak prowadzenie pe\u0142nego szacunku dialogu z pacjentami na temat szczepie\u0144 nie zawsze jest \u0142atwe. Pracownicy ochrony zdrowia mog\u0105 <\/span>obawia\u0107 si\u0119 wywo\u0142ania konfliktu podczas rozmowy<\/span><\/a>. Wielu z nich <\/span>nie przechodzi szkole\u0144<\/span><\/a> przygotowuj\u0105cych do takich rozm\u00f3w. A nawet je\u015bli przechodz\u0105 takie szkolenia lub otrzymuj\u0105 stosowne wytyczne, zazwyczaj dotycz\u0105 one <\/span>podej\u015bcia opartego na przekazywaniu pacjentom fakt\u00f3w<\/span><\/a>, co w rzeczywisto\u015bci mo\u017ce przynosi\u0107 skutki odwrotne do zamierzonych. W projekcie JITSUVAX przeprowadzono wywiady z pracownikami ochrony zdrowia, kt\u00f3rzy opisali swoje potrzeby w zakresie konkretnego wsparcia i gotowych do wykorzystania sposob\u00f3w w radzeniu sobie z b\u0142\u0119dnymi przekonaniami pacjent\u00f3w na temat szczepie\u0144.<\/span><\/p>\n

Na tej podstawie w\u00a0 ramach <\/span>projektu JITSUVAX<\/span><\/a> opracowane zosta\u0142y narz\u0119dzia wspieraj\u0105ce pracownik\u00f3w ochrony zdrowia w stosowaniu empatycznego wywiadu \u201cobalaj\u0105cego\u201d obejmuj\u0105ce:<\/span><\/p>\n