{"id":3047,"date":"2023-12-11T09:44:52","date_gmt":"2023-12-11T09:44:52","guid":{"rendered":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=3047"},"modified":"2025-11-04T09:14:54","modified_gmt":"2025-11-04T09:14:54","slug":"fancy-a-wee-walk-dyadic-behaviour-change-support-for-walking-after-stroke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2023\/12\/fancy-a-wee-walk-dyadic-behaviour-change-support-for-walking-after-stroke\/","title":{"rendered":"“Masz ochot\u0119 na spacer?” – Diadyczne wsparcie zmiany zachowania podczas chodzenia po udarze m\u00f3zgu"},"content":{"rendered":"

Stephan Dombrowski, University of New Brunswick, Kanada<\/span><\/p>\n

Odchodzenie od \u015bmierci<\/b><\/p>\n

Chodzenie jest jedn\u0105 z najbardziej podstawowych form ruchu cz\u0142owieka i wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma korzy\u015bciami zdrowotnymi. <\/span>Wyniki bada\u0144<\/span><\/a> sugeruj\u0105, \u017ce osoby, kt\u00f3re chodz\u0105 wi\u0119cej, s\u0105 mniej nara\u017cone na przedwczesn\u0105 \u015bmier\u0107, co sugeruje, \u017ce mo\u017cliwe jest unikni\u0119cie \u015bmierci (przynajmniej na jaki\u015b czas).<\/span><\/p>\n

Chodzenie a udar m\u00f3zgu<\/b><\/p>\n

Chodzenie jako forma aktywno\u015bci fizycznej jest szczeg\u00f3lnie pomocne dla os\u00f3b po udarze m\u00f3zgu, kt\u00f3ry jest <\/span>g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 niepe\u0142nosprawno\u015bci u doros\u0142ych<\/span><\/a>. Regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna po udarze mo\u017ce zmniejszy\u0107 ryzyko ponownego jego wyst\u0105pienia, pom\u00f3c w powrocie do zdrowia i poprawi\u0107 og\u00f3lne funkcjonowanie, zdrowie i samopoczucie. Jednak osoby po udarze m\u00f3zgu sp\u0119dzaj\u0105 oko\u0142o <\/span>75% godzin w pozycji siedz\u0105cej<\/span><\/a>, wi\u0119cej ni\u017c ich r\u00f3wie\u015bnicy w tym samym wieku. Tymczasem chodzenie jest jedn\u0105 z najbardziej dost\u0119pnych dla nich form aktywno\u015bci fizycznej – <\/span>95% os\u00f3b mo\u017ce chodzi\u0107 11 tygodni po incydencie<\/span><\/a>. Ponadto chodzenie jest <\/span>preferowan\u0105 form\u0105 aktywno\u015bci fizycznej w tej grupie chorych <\/span><\/a>, uwa\u017can\u0105 za najbardziej dost\u0119pn\u0105, przyjemn\u0105 i cz\u0119sto towarzysk\u0105. Kluczowym pytaniem jest, w jaki spos\u00f3b wspiera\u0107 osoby z udarem, aby wi\u0119cej chodzi\u0142y?<\/span><\/p>\n

You\u2019ll never walk alone  <\/i><\/b><\/p>\n

Nag\u0142e za\u0142amanie zdrowia, takie jak udar m\u00f3zgu, mo\u017ce mie\u0107 druzgoc\u0105cy wp\u0142yw na osob\u0119 chor\u0105 i jej otoczenie, w tym ma\u0142\u017conk\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w rodziny i przyjaci\u00f3\u0142. W obliczu przeciwno\u015bci losu, takich jak wydarzenia \u017cyciowe zwi\u0105zane ze zdrowiem, ludzie zazwyczaj wspieraj\u0105 si\u0119 nawzajem, aby pom\u00f3c w radzeniu sobie z oddzia\u0142ywaniem samej tej sytuacji, jak i procesem powrotu do zdrowia. Dowody sugeruj\u0105, \u017ce osoby po udarze, kt\u00f3re z powodzeniem (ponownie) wprowadzi\u0142y aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, tak\u0105 jak spacerowanie, mia\u0142y wsparcie partnera. Wspieraj\u0105cy partnerzy cz\u0119sto intuicyjnie stosowali zdroworozs\u0105dkowe podej\u015bcie, w tym skuteczne techniki, takie jak <\/span>wyznaczanie cel\u00f3w<\/span><\/a>, monitorowanie cel\u00f3w<\/span><\/a> i informacje zwrotne, aby pom\u00f3c osobom po udarze zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w chodzenie poprzez wsp\u00f3lne dzia\u0142ania. <\/span>Badania jako\u015bciowe<\/span><\/a> wykaza\u0142y, \u017ce stosuj\u0105c wymienione sposoby, partnerzy staraj\u0105 si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 poruszania si\u0119, aby u\u0142atwi\u0107 uczestnictwo we wsp\u00f3lnych aktywno\u015bciach, z kt\u00f3rych korzystano razem przed udarem. Podej\u015bcia te mo\u017cna opisa\u0107 jako “interwencje diadyczne”, w kt\u00f3rych dwie osoby (osoba z udarem i cz\u0142onek rodziny) d\u0105\u017c\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia jednego celu (zwi\u0119kszenia chodzenia). Kluczowym pytaniem jest, czy mo\u017cemy sprawi\u0107, by interwencje diadyczne odbywa\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bciej i systematycznie w ramach interwencji lub us\u0142ug?<\/span><\/p>\n

Wykorzystanie tego, co dzia\u0142a <\/b><\/p>\n

Aby systematycznie wykorzystywa\u0107 pozytywne efekty proces\u00f3w diadycznych do wspierania zmian, opracowano 12-tygodniow\u0105 interwencj\u0119 – o nazwie <\/span>We Walk<\/span><\/i> – ukierunkowan\u0105 na zwi\u0119kszenie chodzenia po udarze m\u00f3zgu. <\/span>We Walk<\/span><\/i> zosta\u0142 starannie przygotowany<\/span><\/a> w oparciu o zasady podej\u015bcia skoncentrowanego na osobie i teori\u0119 psychologiczn\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c wyszkolonego moderatora, “chodz\u0105cego kumpla” i osob\u0119 po udarze, aby wsp\u00f3lnie- osobi\u015bcie i\/lub zdalnie, wykonywa\u0107 ustrukturyzowane czynno\u015bci i techniki, tj. monitorowanie, <\/span>wyznaczanie cel\u00f3w<\/span><\/a> i planowanie dzia\u0142a\u0144<\/span><\/a>. <\/span>Interwencja<\/span><\/a> okaza\u0142a si\u0119 mo\u017cliwa do wprowadzenia. By\u0142a akceptowana zar\u00f3wno przez “chodz\u0105cego kumpla”, jak i osoby po udarze jako spos\u00f3b promowania chodzenia na \u015bwie\u017cym powietrzu, spe\u0142niaj\u0105c jednocze\u015bnie za\u0142o\u017cenia interwencji diadycznej we wspieraniu zmiany zachowa\u0144. Poniewa\u017c prowadzone s\u0105 dalsze badania w celu udoskonalenia i przetestowania interwencji, jakie wnioski mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 ju\u017c na tym etapie?<\/span><\/p>\n

Interwencje diadyczne – pomocne i z\u0142o\u017cone<\/b><\/p>\n

Interwencje diadyczne wprowadzaj\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, poniewa\u017c skierowane s\u0105 do wielu os\u00f3b i zazwyczaj opieraj\u0105 si\u0119 na istniej\u0105cych relacjach mi\u0119dzy nimi. Korzystanie z istniej\u0105cych relacji przynosi wiele korzy\u015bci, ale zale\u017cy od rodzaju wi\u0119zi, jaka \u0142\u0105czy diad\u0119. Obejmuje ona takie aspekty relacji, jak zaufanie, uczciwo\u015b\u0107, szacunek i wzorce komunikacji. Wymienione cechy s\u0105 cz\u0119sto poza kontrol\u0105 interwencji diadycznej. Na przyk\u0142ad niekt\u00f3rzy uczestnicy interwencji <\/span>We Walk <\/span><\/i>podkre\u015blali cienk\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy zach\u0119caniem a dokuczaniem, kt\u00f3re mo\u017cna uzna\u0107 za powtarzaj\u0105ce si\u0119 przypomnienia o wykonaniu docelowego zachowania przy braku zauwa\u017calnych post\u0119p\u00f3w. Chocia\u017c nagabywanie nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 <\/span>taksonomii technik zmiany zachowania<\/span><\/a>, ani nie zosta\u0142o uwzgl\u0119dnione jako technika w <\/span>We Walk<\/span><\/i>, strategia zapewniania wsparcia spo\u0142ecznego mo\u017ce przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w pewnych okoliczno\u015bciach w nagabywanie. W zwi\u0105zku z tym, aby zmaksymalizowa\u0107 potencja\u0142 tego typu interwencji, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na to, czy wsparcie spo\u0142eczne spe\u0142nia osobiste potrzeby osoby z udarem m\u00f3zgu.<\/span><\/p>\n

Zalecenia praktyczne:<\/b><\/p>\n

    \n
  1. Spacer w kierunku zdrowia i z dala od \u015bmierci:<\/b> Chodzenie jako forma najbardziej dost\u0119pnej aktywno\u015bci fizycznej jest popularne w\u015br\u00f3d wielu os\u00f3b, w tym os\u00f3b z wyzwaniami \/ ograniczeniami fizycznymi, i mo\u017ce by\u0107 jednym z pierwszych zachowa\u0144 zwi\u0105zanych z aktywno\u015bci\u0105, kt\u00f3re nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107, szczeg\u00f3lnie u os\u00f3b nieaktywnych. <\/span><\/li>\n
  2. Zwracanie uwagi na skuteczne techniki “w \u015bwiecie rzeczywistym”: <\/b>Ludzie cz\u0119sto intuicyjnie stosuj\u0105 efektywne sposoby zmiany zachowa\u0144, a zwracanie uwagi na to, co dzia\u0142a w “prawdziwym \u015bwiecie”, mo\u017ce pom\u00f3c innym.  <\/span><\/li>\n
  3. Usystematyzowana intuicja:<\/b> Rozwijanie interwencji lub us\u0142ug opartych na usystematyzowanych skutecznych praktykach, mo\u017ce pom\u00f3c w ich rozpowszechnieniu. Praca z diadami w celu negocjowania i uzgadniania wsp\u00f3lnych cel\u00f3w chodzenia oraz wsp\u00f3lne planowanie, w jaki spos\u00f3b cele zostan\u0105 wprowadzone w \u017cycie. Stanowi to istotny krok dla pracownik\u00f3w systemu opieki zdrowotnej w u\u0142atwianiu zmiany zachowa\u0144, a tak\u017ce u\u0142atwianiu refleksji nad post\u0119pami i weryfikacj\u0105 cel\u00f3w i plan\u00f3w.<\/span><\/li>\n
  4. Istniej\u0105ce relacje mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do zmiany lub j\u0105 zniweczy\u0107:<\/b> Pomocne relacje charakteryzuj\u0105 si\u0119 wzajemnym zaanga\u017cowaniem, wsparciem i szacunkiem dla siebie nawzajem, ch\u0119ci\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzenia mo\u017cliwo\u015bci chodzenia, kt\u00f3re stanowi\u0105 wyzwanie, ale s\u0105 same w sobie interesuj\u0105ce, mo\u017cna je realizowa\u0107 w elastyczny i dostosowany do mo\u017cliwo\u015bci spos\u00f3b. <\/span><\/li>\n
  5. Wsparcie oparte na wsp\u00f3\u0142pracy<\/b>: Osoby towarzysz\u0105ce w spacerze powinny pomaga\u0107 w wyborze znacz\u0105cych cel\u00f3w, na kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 oprze\u0107. Na przyk\u0142ad spacer do supermarketu lub do parku by\u0142 dla niekt\u00f3rych bardziej znacz\u0105cy ni\u017c okre\u015blona liczba krok\u00f3w dziennie i pom\u00f3g\u0142 rozwin\u0105\u0107 i utrzyma\u0107 motywacj\u0119, zw\u0142aszcza \u017ce krokomierze i inne urz\u0105dzenia mobilne cz\u0119sto okaza\u0142y si\u0119 ma\u0142o przydatne w tej grupie os\u00f3b.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    Przet\u0142umaczone przez Zuzann\u0119 Kwiss\u0119-Gajewsk\u0105 i Ew\u0119 Gruszczy\u0144sk\u0105 <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    By Stephan Dombrowski, University of New Brunswick, Canada Walking away from death Walking is one of the most basic forms of human movement and is associated with a plethora of health benefits. Evidence suggests that those who walk more, are […]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":3069,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[25,59,20],"tags":[],"class_list":["post-3047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-goal-setting","category-physical-activity","category-social-support"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"pl","enabled_languages":["en","id","my","bg","zh","hr","cz","da","de","es","fr","gr","he","it","ja","kr","lv","lt","hu","nl","no","pl","pt","ro","ru","sk","fi","sv","tr","uk"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"id":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"my":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"bg":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"zh":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"cz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"da":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"es":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"he":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"it":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ja":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"lv":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"lt":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"hu":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"nl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"no":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pt":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ro":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sv":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"tr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"uk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3047"}],"version-history":[{"count":34,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4543,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3047\/revisions\/4543"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3069"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}