{"id":3001,"date":"2023-10-17T08:59:27","date_gmt":"2023-10-17T08:59:27","guid":{"rendered":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=3001"},"modified":"2025-11-04T09:16:11","modified_gmt":"2025-11-04T09:16:11","slug":"acceptance-and-commitment-therapy-a-promising-approach-for-those-living-with-long-covid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2023\/10\/acceptance-and-commitment-therapy-a-promising-approach-for-those-living-with-long-covid\/","title":{"rendered":"Terapia akceptacji i zaanga\u017cowania: Obiecuj\u0105ce podej\u015bcie dla os\u00f3b \u017cyj\u0105cych z d\u0142ugim covidem (ang. long COVID)"},"content":{"rendered":"

Amy Barradell, University Hospitals of Leicester NHS Trust<\/strong><\/p>\n

Gdyby\u015b us\u0142ysza\u0142a \u201ed\u0142ugi covid\u201d, co by to dla ciebie znaczy\u0142o?<\/strong><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re chorowa\u0142y na COVID-19 (od ang. coronavirus disease 2019), nadal do\u015bwiadcza\u0142o wyniszczaj\u0105cych objaw\u00f3w przez ponad 4 tygodnie po ostrej infekcji. Zg\u0142asza\u0142y one zar\u00f3wno objawy<\/a> fizyczne (np. duszno\u015b\u0107, zm\u0119czenie), jak i psychiczne (np. l\u0119k, zaburzenia poznawcze). Osoby do\u015bwiadczaj\u0105ce tych symptom\u00f3w nazywaj\u0105 je \u201ed\u0142ugim covidem\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

Z mojego do\u015bwiadczenia…<\/strong><\/p>\n

Praca w klinice zajmuj\u0105cej si\u0119 d\u0142ugim covidem pokaza\u0142a mi, \u017ce ludzie maj\u0105 trudno\u015bci z zaakceptowaniem swoich nowych objaw\u00f3w (i ich konsekwencji), co stanowi przeszkod\u0119 w podejmowaniu strategii samoregulacji. Skupiaj\u0105 si\u0119 na tym, co mogli robi\u0107 przed d\u0142ugim covidem i jak ich \u017cycie zmieni\u0142o si\u0119 na gorsze od czasu diagnozy.\u00a0 Wskazuje to na unikanie do\u015bwiadczania, czyli pr\u00f3b\u0119 lub ch\u0119\u0107 st\u0142umienia niechcianych do\u015bwiadcze\u0144 wewn\u0119trznych, takich jak emocje, my\u015bli, wspomnienia i doznania cielesne, oraz na tendencj\u0119 do skupiania si\u0119 na formie objaw\u00f3w zamiast na ich funkcji, czyli \u00a0sygnalizowania przez objawy cielesne potrzeby zmiany zachowania. Pokazuje to, \u017ce ludzie nie s\u0105 otwarci na te do\u015bwiadczenia i unikaj\u0105 \u017cycia w chwili obecnej.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, ponad 25% os\u00f3b<\/a> hospitalizowanych z powodu COVID-19 ma objawy depresji nadal 6 miesi\u0119cy po wypisaniu ze szpitala. Poniewa\u017c depresja jest powi\u0105zana z unikaniem aktywno\u015bci<\/a> (tj. decydowaniem si\u0119 na niewchodzenie w dan\u0105 sytuacj\u0119), mo\u017ce uniemo\u017cliwi\u0107 anga\u017cowanie si\u0119 w warto\u015bciowe dzia\u0142ania.<\/p>\n

Rola elastyczno\u015bci psychologicznej w d\u0142ugim covidzie<\/strong><\/p>\n

Elastyczno\u015b\u0107 psychologiczna jest mechanizmem dzia\u0142ania w terapii akceptacji i zaanga\u017cowania<\/a> (ang. Acceptance and Commitment Therapy, ACT). Obejmuje ona trzy filary terapii: (1) zach\u0119canie do otwarto\u015bci na do\u015bwiadczenie, (2) posiadanie \u015bwiadomo\u015bci chwili obecnej oraz (3) anga\u017cowanie si\u0119 w warto\u015bciowe dzia\u0142ania. Jak opisano powy\u017cej, filary te wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 zdestabilizowane u os\u00f3b \u017cyj\u0105cych z d\u0142ugim covidem, co wymaga szczeg\u00f3lnego zaj\u0119cia si\u0119 nimi. ACT mo\u017ce by\u0107 zatem stosowana, by pom\u00f3c ludziom zmieni\u0107 relacj\u0119 ze swoim cierpieniem (tj. redukowanie unikania do\u015bwiadczania), zbudowa\u0107 akceptacj\u0119 nowej \u201enormalno\u015bci” (tj. zwi\u0119kszenie \u015bwiadomo\u015b\u0107 chwili obecnej) oraz zmotywowa\u0107 i wzmocni\u0107 do wprowadzania wa\u017cnych zmian w zachowaniu (tj. anga\u017cowanie si\u0119 w warto\u015bciowe dzia\u0142ania). Zaobserwowano pozytywne dzia\u0142anie ACT w przypadku do\u015bwiadczania d\u0142ugiego covidu<\/a>: osoby w wyniku ACT zg\u0142asza\u0142y popraw\u0119 samopoczucia, nadal przy tym do\u015bwiadczaj\u0105c dyskomfortu zwi\u0105zanego z COVID, oraz wi\u0119ksz\u0105 zdolno\u015b\u0107 do radzenia sobie z og\u00f3lnym obci\u0105\u017ceniem psychologicznym (takim jak l\u0119k).<\/p>\n

Korzystanie z ACT w klinice d\u0142ugiego covidu: Przedstawiam wam Jo<\/strong><\/p>\n

Kiedy po raz pierwszy spotka\u0142am si\u0119 z Jo, do\u015bwiadcza\u0142a ona regularnych nawrot\u00f3w objaw\u00f3w. Aby zachowa\u0107 anonimowo\u015b\u0107, Jo jest reprezentantk\u0105 do\u015bwiadcze\u0144 r\u00f3\u017cnych os\u00f3b, z kt\u00f3rymi pracowa\u0142am w klinice zajmuj\u0105cej si\u0119 d\u0142ugim covidem. Najbardziej wyniszczaj\u0105cymi objawami by\u0142y duszno\u015bci i zm\u0119czenie, kt\u00f3re bardzo utrudnia\u0142y wykonywanie codziennych czynno\u015bci. Jo obawia\u0142a si\u0119 nawrot\u00f3w i podejmowa\u0142a \u015bwiadome wysi\u0142ki, aby unika\u0107 wszystkiego, co mog\u0142oby je nasili\u0107 (tj. unikanie do\u015bwiadczania, unikanie koncentracji na chwili obecnej). Sp\u0119dza\u0142a te\u017c niewiele czasu na aktywno\u015bciach, kt\u00f3re dawa\u0142y jej rado\u015b\u0107 i poczucie sensu (tj. unikanie anga\u017cowania si\u0119 w warto\u015bciowe dzia\u0142ania).<\/p>\n

Podczas naszych wsp\u00f3lnych sesji zaj\u0119\u0142y\u015bmy si\u0119 ka\u017cdym z element\u00f3w ACT:<\/p>\n