{"id":2775,"date":"2023-03-22T10:29:02","date_gmt":"2023-03-22T10:29:02","guid":{"rendered":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=2775"},"modified":"2025-11-04T13:57:02","modified_gmt":"2025-11-04T13:57:02","slug":"effective-risk-communication-is-about-more-than-behaviour-change-lets-talk-about-personal-risk-appraisals","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2023\/03\/effective-risk-communication-is-about-more-than-behaviour-change-lets-talk-about-personal-risk-appraisals\/","title":{"rendered":"Skuteczna komunikacja na temat ryzyka jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c zmian\u0105 zachowa\u0144: porozmawiajmy o osobistej ocenie ryzyka<\/strong>"},"content":{"rendered":"

Victoria Woof i David French, Manchester Centre for Health Psychology, University of Manchester, Wielka Brytania<\/em><\/p>\n

Tradycyjnie w obszarze medycyny i psychologii zdrowia pracownicy opieki zdrowotnej przekazywali pacjentom spersonalizowane informacje o ryzyku wyst\u0105pienia choroby w celu jej zapobiegania. Je\u015bli informowanie o ryzyku u\u0142atwia zmian\u0119 zachowa\u0144 zdrowotnych, mo\u017ce potencjalnie ograniczy\u0107 rozw\u00f3j choroby i wykry\u0107 j\u0105 w stadium, kt\u00f3re mo\u017cna leczy\u0107. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 informowanie o ryzyku wyst\u0105pienia chor\u00f3b sercowo-naczyniowych, by promowa\u0107 \u0107wiczenia fizyczne i popraw\u0119 diety, tym samym zmniejszaj\u0105c prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia choroby. Istniej\u0105 jednak inne mo\u017cliwe cele i efekty, kt\u00f3re nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 przy przekazywaniu informacji o ryzyku choroby. Ponadto cele pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia i pacjent\u00f3w lub cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa nie zawsze musz\u0105 by\u0107 zbie\u017cne. Zidentyfikowano kilka powi\u0105zanych cel\u00f3w informowania o ryzyku, w tym u\u0142atwianie podejmowania \u015bwiadomych wybor\u00f3w i wywo\u0142ywanie odpowiednich reakcji afektywnych, a tak\u017ce motywowanie do zmiany zachowa\u0144.<\/a><\/p>\n

Aktualne praktyki w zakresie informowania o ryzyku i ich implikacje<\/strong><\/p>\n

Aby u\u0142atwi\u0107 zrozumienie informacji dotycz\u0105cych danych liczbowych i poprawi\u0107 komunikacj\u0119 na temat ryzyka, rozwa\u017cano r\u00f3\u017cne podej\u015bcia, w tym stosowanie wizualnych reprezentacji ryzyka – tablic z ikonami (ikony przedstawiaj\u0105ce liczb\u0119 os\u00f3b z grup ryzyka zdrowotnego). Jednak odbiorcy nadal maj\u0105 trudno\u015bci ze zrozumieniem danych liczbowych i ich znaczenia. W szczeg\u00f3lno\u015bci nie wydaje si\u0119, aby dostarczanie tego rodzaju informacji o ryzyku w oderwaniu od rzeczywisto\u015bci mia\u0142o du\u017cy lub d\u0142ugotrwa\u0142y wp\u0142yw na zmian\u0119 zachowania.<\/a> Jednym z prawdopodobnych wyja\u015bnie\u0144 braku wp\u0142ywu jest fakt, \u017ce zmiana przekona\u0144 odbiorc\u00f3w o podatno\u015bci na zagro\u017cenia wy\u0142\u0105cznie poprzez dane liczbowe dotycz\u0105ce ryzyka jest stosunkowo s\u0142ab\u0105 interwencj\u0105, przy czym przekonania o w\u0142asnej skuteczno\u015bci i radzeniu sobie z problemami (tj. o tym, w jakim stopniu dana osoba wierzy, \u017ce jest w stanie wykona\u0107 dane zachowanie) mog\u0105 mie\u0107 potencjalnie bardziej pozytywny wp\u0142yw na zmian\u0119 zachowania<\/a>.<\/p>\n

Niemniej jednak, jak ju\u017c wspomniano, istniej\u0105 inne cele komunikacji ryzyka, kt\u00f3re nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107. W literaturze dotycz\u0105cej ryzyka zachorowania na raka stwierdzono, \u017ce ludzie rozumiej\u0105 i s\u0105 w stanie przypomnie\u0107 sobie szacunki dotycz\u0105ce ich ryzyka. Jednak nie zawsze wierz\u0105, \u017ce oszacowanie ryzyka odzwierciedla ich postrzegane prawdopodobie\u0144stwo zachorowania pomimo jasnych wyja\u015bnie\u0144, przy czym wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ma tendencj\u0119 do jego przeceniani<\/a>a. Wydaje si\u0119, \u017ce osoby te maj\u0105 wcze\u015bniejsze wyobra\u017cenia o swoim ryzyku, kt\u00f3re pozostaj\u0105 niezmienione nawet po zapoznaniu si\u0119 z danymi klinicznymi. Co zatem mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 takiego stanu rzeczy?<\/p>\n

Risk communication and personal risk appraisals<\/strong><\/p>\n

Personal experiences of familial disease, congruence between personal expectations and clinical estimates and personal ideas of causes all have an effect on how a clinical breast cancer risk estimate in particular is perceived and internalised. Although the provision of a clinical risk estimate has little impact on emotional outcomes, pre-existing emotions (assessed before risk is communicated) are a strong predictor of how risk estimates are perceived and reacted to.<\/a> Without acknowledgement of these types of issues, the risk communication techniques we employ will only go so far in supporting informed decisions and accurate risk appraisals.<\/p>\n

Informowanie o ryzyku i osobista ocena ryzyka<\/strong><\/p>\n

Osobiste do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z chorob\u0105 w rodzinie, zgodno\u015b\u0107 mi\u0119dzy osobistymi oczekiwaniami a szacunkami klinicznymi oraz osobiste wyobra\u017cenia o przyczynach maj\u0105 wp\u0142yw na spos\u00f3b postrzegania i internalizacji zw\u0142aszcza klinicznych szacunk\u00f3w ryzyka raka piersi. Chocia\u017c dostarczenie danych klinicznych dotycz\u0105cych prawdopodobie\u0144stwa zachorowania ma niewielki wp\u0142yw na stan emocjonalny, wcze\u015bniejsze emocje (oceniane przed przekazaniem informacji o ryzyku) s\u0105 silnym predyktorem tego, jak szacunki ryzyka s\u0105 postrzegane i jak si\u0119 na nie reaguje.<\/a> Bez uwzgl\u0119dnienia tego typu kwestii stosowane przez nas techniki informowania o ryzyku mog\u0105 jedynie w niewielkim stopniu przyczyni\u0107 si\u0119 do podejmowania \u015bwiadomych decyzji i dok\u0142adnej jego oceny.<\/p>\n

W systematycznym przegl\u0105dzie naukowych bada\u0144 jako\u015bciowych<\/a> podkre\u015blili\u015bmy ostatnio, \u017ce stopie\u0144 zaawansowania rodzinnego raka piersi wp\u0142ywa na zaanga\u017cowanie kobiet w zachowania profilaktyczne. Je\u015bli rak piersi nie jest g\u0142\u00f3wnym priorytetem w por\u00f3wnaniu z innymi chorobami, zaanga\u017cowanie w dzia\u0142ania profilaktyczne mo\u017ce zosta\u0107 zaniedbane, poniewa\u017c inne choroby w rodzinie s\u0105 bardziej niepokoj\u0105ce. Podobnie, gdy wcze\u015bniejsze oczekiwania dotycz\u0105ce ryzyka nie zgadzaj\u0105 si\u0119 z klinicznym oszacowaniem ryzyka, kobiety mog\u0105 reagowa\u0107 w\u0105tpliwo\u015bciami i szokiem, podwa\u017caj\u0105c zaufanie do oszacowania. Je\u015bli prawdopodobie\u0144stwo kliniczne rozmija si\u0119 z wcze\u015bniejszymi pogl\u0105dami i oczekiwaniami, sugerowane zmiany w diecie lub przyjmowanie lek\u00f3w profilaktycznych mog\u0105 nie zosta\u0107 podj\u0119te.<\/p>\n

Toward a more personal approach to risk communication<\/strong><\/p>\n

Those receiving a personalised disease risk estimate are not passive recipients of this information. Instead these individuals use their social contexts, personal biases, values and experiences to make sense of information regarding their risk, which may not always align with the goal of the communicator or the numerical risk provided.<\/p>\n

An open dialogue with the recipients of a disease risk is beneficial, covering more than the numerical estimate in order for goals and knowledge to converge. For effective risk communication healthcare professionals need to establish in the first instance, what knowledge and understanding individuals already possess about a given disease risk. By doing so professionals would provide themselves and the recipient with the opportunity to discuss shared understanding and work through misperceptions to align their goals. More time spent providing individualised and tailored feedback would likely improve how recipients think about their risk and also increase both parties\u2019 confidence in shared informed decision making, as well as facilitating sustained changes to health behaviours.<\/p>\n

W kierunku bardziej osobistego podej\u015bcia do informowania o ryzyku<\/strong><\/p>\n

Osoby otrzymuj\u0105ce spersonalizowane oszacowanie ryzyka zachorowania nie s\u0105 biernymi odbiorcami tych informacji. Wykorzystuj\u0105 sw\u00f3j kontekst spo\u0142eczny, osobiste uprzedzenia, warto\u015bci i do\u015bwiadczenia, aby nada\u0107 sens informacjom dotycz\u0105cym ich ryzyka zdrowotnego, kt\u00f3re nie zawsze mog\u0105 by\u0107 zgodne z celem osoby przekazuj\u0105cej informacje lub podanymi danymi liczbowymi.<\/p>\n

W takich przypadkach efektywniejszy jest otwarty dialog z odbiorcami informacji o ryzyku zachorowania, obejmuj\u0105cy wi\u0119cej ni\u017c szacunki liczbowe, ale zbie\u017cno\u015b\u0107 cel\u00f3w i wiedzy. W celu skutecznego informowania o ryzyku, pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia musz\u0105 przede wszystkim ustali\u0107, jak\u0105 wiedz\u0119 i rozumienie ryzyka choroby posiadaj\u0105 poszczeg\u00f3lne osoby. W ten spos\u00f3b specjali\u015bci zapewni\u0105 sobie i odbiorcy mo\u017cliwo\u015b\u0107 om\u00f3wienia wsp\u00f3lnego rozumienia i przepracowania b\u0142\u0119dnych wyobra\u017ce\u0144, co umo\u017cliwia ujednolicenie cel\u00f3w. Wi\u0119cej czasu po\u015bwi\u0119conego na udzielanie zindywidualizowanych i dostosowanych do potrzeb informacji zwrotnych prawdopodobnie poprawi\u0142oby spos\u00f3b, w jaki odbiorcy my\u015bl\u0105 o w\u0142asnym ryzyku, a tak\u017ce zwi\u0119kszy\u0142oby zaufanie obu stron do wsp\u00f3lnego, \u015bwiadomego podejmowania decyzji, jak r\u00f3wnie\u017c u\u0142atwi\u0142oby trwa\u0142e zmiany zachowa\u0144 zdrowotnych.<\/p>\n

Practical recommendations:<\/strong><\/p>\n