{"id":2510,"date":"2022-08-04T07:20:38","date_gmt":"2022-08-04T07:20:38","guid":{"rendered":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=2510"},"modified":"2025-11-04T14:01:36","modified_gmt":"2025-11-04T14:01:36","slug":"make-or-break-the-importance-of-breaks-in-healthcare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2022\/08\/make-or-break-the-importance-of-breaks-in-healthcare\/","title":{"rendered":"Robi\u0107 czy nie robi\u0107: znaczenie przerw w pracy w ochronie zdrowia"},"content":{"rendered":"

By Julia Allan, Aberdeen University, Scotland<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne \u017cycie jest szybkie. \u017byjemy w \u015bwiecie cyfrowym, kt\u00f3ry jest coraz cz\u0119\u015bciej “w\u0142\u0105czony” i, w kt\u00f3rym rzadko zdarzaj\u0105 si\u0119 okresy prawdziwego wytchnienia od pracy. Wiele os\u00f3b regularnie pracuje przez d\u0142ugie godziny, co jest szczeg\u00f3lnie widoczne w przypadku pracownik\u00f3w ochrony zdrowia, \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi medyczne na pierwszej linii frontu. W kontek\u015bcie opieki zdrowotnej godziny pracy i wymagania s\u0105 zazwyczaj wysokie, zmiany rutynowo przekraczaj\u0105 8 godzin “normalnego” dnia pracy, a wymagania mog\u0105 mie\u0107 charakter ci\u0105g\u0142y. Je\u015bli wielu pacjent\u00f3w wymaga pilnej opieki, pracownicy ochrony zdrowia s\u0105 zobowi\u0105zani j\u0105 zapewni\u0107, niezale\u017cnie od tego, jak bardzo byli zaj\u0119ci i jak d\u0142ugo pracowali. W zwi\u0105zku z tymi wysokimi wymaganiami w plac\u00f3wkach ochrony zdrowia bardzo cz\u0119sto nie ma przerw w czasie pracy – na przyk\u0142ad wed\u0142ug doniesie\u0144 <\/span>1 na 10 piel\u0119gniarek nigdy nie robi sobie porz\u0105dnej przerwy, a 1 na 3 rzadko lub wcale nie robi przerw na posi\u0142ek podczas zmiany.<\/span><\/a><\/p>\n

<\/p>\n

Opuszczanie przerw ma szereg negatywnych konsekwencji – od praktycznego dyskomfortu zwi\u0105zanego z niemo\u017cno\u015bci\u0105 skorzystania z toalety i <\/span>brakiem mo\u017cliwo\u015bci zdrowego od\u017cywiania si\u0119<\/span><\/a>, po<\/span> poczucie zniech\u0119cenie\/ demoralizacji i niezadowolenia<\/span><\/a> oraz zmiany poznawcze, kt\u00f3re s\u0105 wynikiem d\u0142ugich okres\u00f3w pracy bez odpowiednich przerw.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Zmiany poznawcze, kt\u00f3re zachodz\u0105 podczas ci\u0105g\u0142ej pracy przez d\u0142u\u017cszy, s\u0105 jednym z kluczowych argument\u00f3w przemawiaj\u0105cych za regularnymi przerwami. Wszyscy dobrze znamy uczucie zm\u0119czenia i wyczerpania pod koniec d\u0142ugiego dnia aktywno\u015bci zawodowej, trudno\u015bci w podejmowaniu decyzji i niemo\u017cno\u015bci skoncentrowania si\u0119 na zadaniu, kt\u00f3re mamy przed sob\u0105. Spadek wydajno\u015bci poznawczej jest ca\u0142kowicie naturalny i wynika z faktu, \u017ce ludzki system poznawczy nie jest po prostu zaprojektowany do ci\u0105g\u0142ego koncentrowania si\u0119 na tym samym zadaniu przez d\u0142u\u017cszy czas. W rzeczywisto\u015bci, w kategoriach poznawczych, zm\u0119czenie jest <\/span>sygna\u0142em adaptacyjnym<\/span><\/a> – znakiem, \u017ce sp\u0119dzili\u015bmy zbyt du\u017co czasu “na zadaniu” i musimy zrobi\u0107 sobie przerw\u0119, zanim zaczniemy pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Ponad sto lat temu negatywne skutki ci\u0105g\u0142ej pracy bez przerwy by\u0142y oczywiste. W jednym z najbardziej heroicznych przyk\u0142ad\u00f3w <\/span>Tsuro Arai<\/span><\/a>, pierwsza Japonka, kt\u00f3ra uzyska\u0142a tytu\u0142 doktora, zmusi\u0142a si\u0119 do wykonywania zadania wymagaj\u0105cego koncentracji (rozwi\u0105zywanie z\u0142o\u017conych problem\u00f3w z mno\u017ceniem) przez 12 godzin w ci\u0105gu kilku kolejnych dni bez odpoczynku. Zgodnie z przewidywaniami, wraz ze wzrostem czasu sp\u0119dzonego nad zadaniem stawa\u0142a si\u0119 ona coraz wolniejsza i mniej dok\u0142adna; po raz pierwszy wykazano empirycznie, \u017ce optymalnej wydajno\u015bci poznawczej nie da si\u0119 utrzyma\u0107 przez bez przerwy 12 godzin. Mimo to, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni pracownicy ochrony zdrowia cz\u0119sto sp\u0119dzaj\u0105 taki czas w pracy bez odpowiednich przerw na odpoczynek. Prze\u0142omowe badanie przeprowadzone w\u015br\u00f3d oko\u0142o <\/span>400 piel\u0119gniarek podczas ponad 5000 zmian<\/span><\/a> wykaza\u0142o, \u017ce zgodnie z eksperymentem Arai, piel\u0119gniarki, kt\u00f3re pracowa\u0142y d\u0142u\u017cej ni\u017c 12 godzin ci\u0105giem (oko\u0142o 40% zmian obj\u0119tych pr\u00f3b\u0105) pope\u0142nia\u0142y znacznie wi\u0119cej b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Opr\u00f3cz b\u0142\u0119d\u00f3w zwi\u0105zanych z deficytami uwagi i pami\u0119ci, istnieje coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w wskazuj\u0105cych na to, \u017ce podejmowanie decyzji zmienia si\u0119 w spos\u00f3b przewidywalny w d\u0142u\u017cszych okresach pracy – zjawisko to okre\u015bla si\u0119 mianem “zm\u0119czenia decyzyjnego”. Gdy ludzie podejmuj\u0105 coraz wi\u0119cej kolejnych decyzji bez przerwy, zaczynaj\u0105 stopniowo sk\u0142ania\u0107 si\u0119 ku decyzjom, kt\u00f3re s\u0105 w pewien spos\u00f3b \u0142atwiejsze poznawczo (np. wybieraj\u0105 opcj\u0119 domy\u015bln\u0105, przekazuj\u0105 decyzj\u0119 komu\u015b innemu, stosuj\u0105 regu\u0142y post\u0119powania lub skr\u00f3ty). W ochronie zdrowia widzimy wyra\u017ane dowody na to, \u017ce jest to zwi\u0105zane z prac\u0105 w systemie zmianowym. Na przyk\u0142ad <\/span>lekarze rodzinni cz\u0119\u015bciej przepisuj\u0105 niepotrzebne antybiotyki pod koniec pracy<\/span><\/a>, a <\/span>piel\u0119gniarki coraz cz\u0119\u015bciej odsy\u0142aj\u0105 pacjent\u00f3w do innych pracownik\u00f3w ochrony zdrowia, w miar\u0119 jak ro\u015bnie czas<\/span><\/a>, jaki up\u0142yn\u0105\u0142 od ostatniej przerwy w pracy. Ostatni przyk\u0142ad porusza kluczow\u0105 kwesti\u0119. Z poznawczego punktu widzenia to nie og\u00f3lna ilo\u015b\u0107 pracy jest problemem, ale ilo\u015b\u0107 pracy wykonanej bez przerwy. Innymi s\u0142owy, to raczej czas i obecno\u015b\u0107 (lub brak) przerw w czasie pracy, a nie ca\u0142kowite obci\u0105\u017cenie prac\u0105, ma decyduj\u0105ce znaczenie dla utrzymania optymalnego funkcjonowania poznawczego w czasie.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

O konieczno\u015bci zapewnienia pracownikom ochrony zdrowia przerw na odpoczynek \u0142atwiej jest m\u00f3wi\u0107 ni\u017c to zrealizowa\u0107. Jednak w tym przypadku dowody s\u0105 jednoznaczne: ka\u017cda przerwa jest lepsza ni\u017c \u017cadna, a regularne przerwy powinny by\u0107 traktowane jako niezb\u0119dna i nienegocjowalna cz\u0119\u015b\u0107 dnia pracy. Nawet je\u015bli nie ma czasu na zrobienie porz\u0105dnej przerwy, dowody wskazuj\u0105, \u017ce korzystne jest po\u015bwi\u0119cenie nawet kilku minut na oderwanie si\u0119 od zadania, rozci\u0105gni\u0119cie si\u0119 i g\u0142\u0119bokie oddychanie. \u201e<\/span>Mikroprzerwy<\/span><\/a>“, czyli kilkuminutowe przerwy, wydaj\u0105 si\u0119 wystarczaj\u0105ce podczas wykonywania wymagaj\u0105cych czynno\u015bci, aby z\u0142agodzi\u0107 niekt\u00f3re negatywne skutki d\u0142ugich okres\u00f3w nieprzerwanej pracy. Badania wykaza\u0142y na przyk\u0142ad, \u017ce chirurdzy, kt\u00f3rzy podczas operacji robi\u0105 sobie regularne, kr\u00f3tkie przerwy (od 90 sekund do 5 minut), odnotowuj\u0105 <\/span>lepsz\u0105 sprawno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 i umys\u0142ow\u0105<\/span><\/a>, <\/span>mniejszy stres i mniej zdarze\u0144 \u015br\u00f3doperacyjnych<\/span><\/a>. Co wa\u017cne, operacje, podczas kt\u00f3rych stosowano mikroprzerwy, nie trwa\u0142y d\u0142u\u017cej ni\u017c operacje standardowe, co sugeruje, \u017ce przerwy “op\u0142acaj\u0105 si\u0119”, przeciwdzia\u0142aj\u0105c normalnemu spadkowi szybko\u015bci i wydajno\u015bci z up\u0142ywem czasu.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Podsumowuj\u0105c, przerwy s\u0105 istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dnia pracy pracownik\u00f3w ochrony zdrowia (i nie tylko!).<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Zalecenia praktyczne:\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. Priorytetowe traktowanie przerw<\/b> – sp\u0119dzanie d\u0142ugich okres\u00f3w czasu “na zadaniu” przynosi efekty odwrotne do zamierzonych. Zmienia to spos\u00f3b podejmowania decyzji, sprawia, \u017ce jeste\u015b wolniejszy i bardziej podatny na b\u0142\u0119dy, a tak\u017ce mo\u017ce zmniejsza\u0107 Twoje zaanga\u017cowanie w zachowania, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do utrzymania Twojego zdrowia.<\/span><\/li>\n
  2. Je\u015bli nie mo\u017cesz zrobi\u0107 pe\u0142nej przerwy, zr\u00f3b przynajmniej pauz\u0119<\/b>: wsta\u0144 lub odejd\u017a od tego, co robisz, rozci\u0105gnij si\u0119 i we\u017a kilka g\u0142\u0119bokich oddech\u00f3w. Dowody wskazuj\u0105, \u017ce ju\u017c 30 sekund przerwy mo\u017ce pom\u00f3c w zmniejszeniu poznawczego wp\u0142ywu ci\u0105g\u0142ej pracy.<\/span><\/li>\n
  3. Zmieniaj swoje zadania w ci\u0105gu dnia.<\/b> Skoncentruj si\u0119 na jednym zadaniu przez okre\u015blony czas, a nast\u0119pnie (o ile nie jeste\u015b “w strefie”) przejd\u017a do czego\u015b innego. Pod wieloma wzgl\u0119dami poznawczymi zmiana jest r\u00f3wnie dobra, jak odpoczynek.<\/span><\/li>\n
  4. Zach\u0119caj innych do robienia przerw<\/b> i organizuj prac\u0119 i zadania, za kt\u00f3re odpowiadasz, w spos\u00f3b umo\u017cliwiaj\u0105cy pracownikom robienie regularnych przerw. W nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie coraz wa\u017cniejsze jest proaktywne w\u0142\u0105czanie okres\u00f3w wytchnienia do dnia pracy.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

    [przet\u0142umaczone przez: Zuzann\u0119 Kwiss\u0119-Gajewsk\u0105, Ew\u0119 Gruszczy\u0144sk\u0105]\u00a0<\/span><\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00a0<\/span><\/p>\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    By Julia Allan, Aberdeen University, Scotland Modern life is hectic. We live in an increasingly \u2018switched on\u2019 digital world where periods of true respite from work are rare. Many people regularly work for lengthy periods and this is particularly the […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2519,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[24,35],"tags":[],"class_list":["post-2510","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-self-regulation","category-stress-and-coping"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"pl","enabled_languages":["en","id","my","bg","zh","hr","cz","da","de","es","fr","gr","he","it","ja","kr","lv","lt","hu","nl","no","pl","pt","ro","ru","sk","fi","sv","tr","uk"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"id":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"my":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"bg":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"zh":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"cz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"da":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"de":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"es":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"he":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"it":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ja":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"lv":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"lt":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"hu":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"nl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"no":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pt":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ro":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sv":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"tr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"uk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2510"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4559,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2510\/revisions\/4559"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}