{"id":1683,"date":"2020-05-18T15:57:50","date_gmt":"2020-05-18T15:57:50","guid":{"rendered":"http:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=1683"},"modified":"2025-11-04T14:18:37","modified_gmt":"2025-11-04T14:18:37","slug":"stop-being-an-ostrich-the-benefits-of-helping-people-to-monitor-their-progress","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2020\/05\/stop-being-an-ostrich-the-benefits-of-helping-people-to-monitor-their-progress\/","title":{"rendered":"Nie chowaj g\u0142owy w piasek! Korzy\u015bci z pomagania ludziom w monitorowaniu w\u0142asnych post\u0119p\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Thomas L. Webb, Department of Psychology, The University of Sheffield, Wielka Brytania<\/strong><\/p>\n

Jak osi\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j cel: zmniejszy\u0107 ilo\u015b\u0107 zjadanego cukru i straci\u0107 10 kilogram\u00f3w? Prawdopodobnie tak naprawd\u0119 nie wiesz, a nawet nie chcesz wiedzie\u0107, w jaki spos\u00f3b to zrobi\u0107. W takich sytuacjach bowiem ludzie zazwyczaj zachowuj\u0105 si\u0119 jak strusie i chowaj\u0105 g\u0142ow\u0119 w piasek, celowo unikaj\u0105c lub odrzucaj\u0105c informacje, kt\u00f3re pomog\u0142yby im w monitorowaniu post\u0119p\u00f3w w realizacji celu. Badania nad <\/span>“problemem strusia” <\/span><\/a>sugeruj\u0105, \u017ce ludzie nie sprawdzaj\u0105 swoich post\u0119p\u00f3w (np. wa\u017cenie si\u0119, sprawdzanie sk\u0142adu produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych) przynajmniej cz\u0119\u015bciowo z powodu dyskomfortu, jaki mo\u017ce si\u0119 z tym wi\u0105za\u0107 (np. zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce wa\u017c\u0105 wi\u0119cej ni\u017c si\u0119 spodziewali i \u017ce nadal jedz\u0105 za du\u017co cukru). Z kolei teoria i badania empiryczne wskazuj\u0105, \u017ce \u015bledzenie post\u0119p\u00f3w pomaga u\u015bwiadomi\u0107 sobie rozbie\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy obecnym a po\u017c\u0105danym stanem, co sprzyja podj\u0119ciu dzia\u0142a\u0144. Wynika z tego, \u017ce unikanie monitorowania utrudnia sformu\u0142owanie\u00a0 zar\u00f3wno potrzeby, jak\u00a0 i sposobu dzia\u0142ania. Zidentyfikowanie \u201eproblemu strusia\u201d stanowi zatem dla pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia (i innych profesjonalist\u00f3w) doskona\u0142\u0105 okazj\u0119 do wspierania efektywnego monitorowania. Tym bardziej, \u017ce pomaga ono w osi\u0105ganiu cel\u00f3w w r\u00f3\u017cnych dziedzinach, co potwierdzaj\u0105 wyniki licznych bada\u0144.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Monitorowanie polega na opisie obecnej sytuacji (np. ile, kiedy i gdzie jad\u0142e\u015b cukier danego dnia) i por\u00f3wnaniu jej z konkretnym celem lub warto\u015bci\u0105 odniesienia (np. maksymalnie 6 \u0142y\u017ceczek cukru dziennie). Mo\u017cna to robi\u0107 w specjalnym dzienniczku lub po prostu na kartce papieru albo te\u017c korzystaj\u0105c z narz\u0119dzi cyfrowych \u2013 ich dost\u0119pno\u015b\u0107 sprawia, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 ju\u017c nawet o ruchu zwanym \u201eja ilo\u015bciowym\u201d. Na przyk\u0142ad, telefony automatycznie zapisuj\u0105 liczb\u0119 krok\u00f3w, zegarki wskazuj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 i jako\u015b\u0107 snu, a aplikacje pozwalaj\u0105 na skanowanie kod\u00f3w kreskowych na opakowaniach, informuj\u0105c o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach od\u017cywczych produkt\u00f3w. Wiele z tych urz\u0105dze\u0144 nawet same zwraca si\u0119 do u\u017cytkownik\u00f3w z pro\u015bb\u0105 o ustalenie celu, by nast\u0119pnie informowa\u0107 o post\u0119pach w jego osi\u0105ganiu.<\/span><\/p>\n

Wykorzystanie narz\u0119dzi do monitorowania u\u0142atwia zaplanowanie czasu i sposobu dzia\u0142ania. Na przyk\u0142ad, skanowanie kod\u00f3w kreskowych na opakowaniach produkt\u00f3w spo\u017cywczych u\u015bwiadamia, ile cukru faktycznie znajduje si\u0119 w szklance soku pomara\u0144czowego lub misce p\u0142atk\u00f3w kukurydzianych, a tak\u017ce pomaga odnale\u017a\u0107 (i przej\u015b\u0107 na) produkty alternatywne o mniejszej zawarto\u015bci cukru. Monitoring mo\u017ce zatem stanowi\u0107 podstaw\u0119 interwencji prozdrowotnych. Co wi\u0119cej, istniej\u0105 dowody, \u017ce monitorowanie jest skuteczniejsze, je\u015bli \u0142\u0105czy si\u0119 je z technikami <\/span>okre\u015blania odpowiednich cel\u00f3w<\/span><\/a>, w oparciu o kt\u00f3re mo\u017cna monitorowa\u0107 post\u0119py i podejmowa\u0107 dzia\u0142ania, je\u015bli s\u0105 potrzebne i wtedy kiedy s\u0105 jest potrzebne (np. <\/span>planowanie \u201eJE\u015aLI-WTEDY\u201d<\/span><\/a>).\u00a0<\/span><\/p>\n

Ludzie mog\u0105 si\u0119 jednak broni\u0107 si\u0119 przed otrzymywanymi informacjami, sugeruj\u0105c, na przyk\u0142ad, \u017ce nie odzwierciedlaj\u0105 one ich typowego zachowania lub \u017ce urz\u0105dzenie monitoruj\u0105ce musi by\u0107 niedok\u0142adne. W\u00f3wczas trafniejszej ocenie i wykorzystaniu tych informacji mog\u0105 sprzyja\u0107 techniki psychologiczne takie jak autoafirmacja, czyli potwierdzanie cenionych w\u0142a\u015bciwo\u015bci samego siebie<\/span><\/p>\n

Wskaz\u00f3wki praktyczne\u00a0<\/b><\/p>\n

Monitorowanie post\u0119p\u00f3w polega na okre\u015bleniu metody monitorowania zachowa\u0144 i\/lub wynik\u00f3w (np. poprzez aplikacj\u0119 w telefonie lub dzienniczek w formie papierowej) i zobowi\u0105zaniu si\u0119 do jej stosowania. Jednak\u017ce, jak opisano wy\u017cej, ludzie cz\u0119sto chowaj\u0105 g\u0142ow\u0119 w piasek i nie monitoruj\u0105 swoich post\u0119p\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym:\u00a0<\/span><\/p>\n