{"id":1666,"date":"2020-04-10T17:20:39","date_gmt":"2020-04-10T17:20:39","guid":{"rendered":"http:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=1666"},"modified":"2025-11-04T14:19:35","modified_gmt":"2025-11-04T14:19:35","slug":"insights-from-behavioural-science-for-the-covid-19-pandemic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2020\/04\/insights-from-behavioural-science-for-the-covid-19-pandemic\/","title":{"rendered":"Pandemia COVID – 19 z perspektywy nauk behawioralnych"},"content":{"rendered":"

Shane Timmons, Economic and Social Research Institute, Ireland<\/strong><\/p>\n

Rz\u0105dy na ca\u0142ym \u015bwiecie zmobilizowa\u0142y si\u0119 do podj\u0119cia pr\u00f3b kontrolowania rozprzestrzeniania si\u0119 nowego koronawirusa, ale sukces podj\u0119tych dzia\u0142a\u0144 zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie przede wszystkim od<\/span> zachowa\u0144 pojedynczych os\u00f3b<\/span><\/a> . My –<\/span> Behavioural Research Unit<\/span><\/a>\u00a0 w Instytucie Bada\u0144 Gospodarczych i Spo\u0142ecznych w Dublinie – wsp\u00f3\u0142pracujemy z irlandzkim Departamentem Zdrowia nad tworzeniem informacji publicznej na temat dzia\u0142a\u0144 podj\u0119tych przez w\u0142adze w zwi\u0105zku z pandemi\u0105 COVID-19. W ramach tej pracy przejrzeli\u015bmy<\/span> ponad 100 prac naukowych<\/span><\/a> i rozpocz\u0119li\u015bmy<\/span> testowanie sposob\u00f3w skutecznego komunikowania si\u0119<\/span><\/a> ze spo\u0142ecze\u0144stwem i wskaz\u00f3wek dla os\u00f3b wykorzystuj\u0105cych psychologi\u0119 zdrowia w praktyce. W naszym przegl\u0105dzie bada\u0144 naukowych skupimy si\u0119 na literaturze z trzech obszar\u00f3w, kt\u00f3re pojawia\u0142y si\u0119 w przekazie o zdrowiu publicznym w wielu krajach: higieny r\u0105k, dotykania twarzy i izolacji. Zajmiemy si\u0119 tak\u017ce literatur\u0105 na temat motywowania do pomocnych zachowa\u0144 i skutecznego komunikowania si\u0119 w sytuacji kryzysowej.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Higiena r\u0105k<\/b><\/p>\n

Sposoby na popraw\u0119 higieny r\u0105k w plac\u00f3wkach s\u0142u\u017cby zdrowia s\u0105 dobrze zbadane. Istnieje szereg mocnych dowod\u00f3w na to, \u017ce<\/span> edukacja i \u015bwiadomo\u015b\u0107 s\u0105 niewystarczaj\u0105ce<\/span><\/a>, by dba\u0107 o czysto\u015b\u0107 r\u0105k, natomiast proste zmiany w \u015brodowisku mog\u0105 by\u0107 bardzo skuteczne. Zwracanie uwagi na \u015brodki do higieny r\u0105k na bazie alkoholu, na przyk\u0142ad poprzez umieszczanie ich w budynku w miejscach najbardziej ucz\u0119szczanych\u00a0 i u\u017cywanie jaskrawo kolorowych oznacze\u0144,<\/span> w spos\u00f3b istotny<\/span> zwi\u0119ksza ich u\u017cycie<\/span><\/a>, znacznie bardziej ni\u017c<\/span> zwi\u0119kszenie liczby dozownik\u00f3w<\/span><\/a>. Sygnalizowanie, \u017ce ich u\u017cycie jest oczekiwan\u0105 norm\u0105, mo\u017ce przynie\u015b\u0107 kolejne korzy\u015bci. Bezpo\u015brednie, ale uprzejme pytania – na przyk\u0142ad pytanie “Czy u\u017cywa\u0142a\u015b\/e\u015b \u015brodka do higieny r\u0105k?” przy powitaniu pacjent\u00f3w lub go\u015bci – to prosty spos\u00f3b na przekazanie tych norm. Budowanie tych nawyk\u00f3w teraz i utrzymywanie ich po rozlu\u017anieniu si\u0119 szerszych ogranicze\u0144 jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Dotykanie twarzy<\/b><\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do bada\u0144 nad higien\u0105 r\u0105k, nie znale\u017ali\u015bmy \u017cadnych ewaluacji interwencji\u00a0ograniczaj\u0105cych dotykanie twarzy. Sama \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce jest to zachowanie niepo\u017c\u0105dane, prawdopodobnie b\u0119dzie ma\u0142o skuteczna: a samo jej\u00a0 zwi\u0119kszanie jej mo\u017ce przynie\u015b\u0107 odwrotne efekty i<\/span> nasili\u0107 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107<\/span><\/a> z jak\u0105 ludzie dotykaj\u0105 twarzy. W przypadku braku skutecznych interwencji, praktycy mog\u0105 polega\u0107 na bardziej og\u00f3lnych modelach zmiany zachowania, takich jak<\/span> ko\u0142o zmiany zachowania<\/span><\/a>, <\/span>mapowanie interwencji<\/span> lub<\/span> rama EAST<\/span><\/a>. Zar\u00f3wno my, jak<\/span> i inni<\/span><\/a> zalecili\u015bmy testowanie alternatywnych sposob\u00f3w zast\u0119powania dotykania twarzy (np. przy u\u017cyciu r\u0119kawa lub chusteczki), a nie tylko zniech\u0119cania do tej czynno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Izolacja<\/b><\/p>\n

Samoizolacja os\u00f3b z objawami lub maj\u0105cych bliski kontakt z osobami zaka\u017conymi<\/span> ratuje \u017cycie<\/span><\/a>, ale mo\u017ce mie\u0107 negatywne skutki psychologiczne. Izolacja spo\u0142eczna i samotno\u015b\u0107 maj\u0105 negatywny wp\u0142yw na dobre samopoczucie w stopniu por\u00f3wnywalnym do dobrze znanych <\/span>czynnik\u00f3w ryzyka<\/span><\/a>, takich jak palenie tytoniu. W<\/span> przegl\u0105dzie 24 bada\u0144<\/span><\/a> naukowych obejmuj\u0105cych osoby, kt\u00f3re zosta\u0142y poddane kwarantannie podczas poprzednich wybuch\u00f3w epidemii chor\u00f3b zaka\u017anych, zwr\u00f3cono uwag\u0119 na zagro\u017cenia wykraczaj\u0105ce poza okres izolacji, w tym na zwi\u0119kszon\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania depresji nawet do trzech lat p\u00f3\u017aniej. Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia to grupa szczeg\u00f3lnie nara\u017cona na ryzyko negatywnych skutk\u00f3w psychologicznych izolacji, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 spot\u0119gowane obawami o udzielenie niewystarczaj\u0105cego wsparcia wsp\u00f3\u0142pracownikom lub swoim pacjentom w trakcie wybuchu epidemii. W\u0142adze powinny zapewni\u0107 dodatkow\u0105 zdaln\u0105 pomoc w zakresie utrzymania zdrowia psychicznego, zw\u0142aszcza dla grup szczeg\u00f3lnie nara\u017conych. Pomaganie jednostkom w planowaniu samoizolacji mog\u0142oby pom\u00f3c<\/span> \u015awiatowym Organizacjom Zdrowia<\/span><\/a> i wielu krajowym s\u0142u\u017cbom zdrowia, takim jak<\/span> brytyjska NHS<\/span><\/a>, w uzyskaniu zalece\u0144, wspieraj\u0105cych radzenie sobie z tym problemem, obejmuj\u0105cym utrzymywanie <\/span>rutyny dnia codziennego<\/span><\/a> i kontaktu z innymi osobami przez telefon lub online oraz wykonywania \u0107wicze\u0144 fizycznych pod warunkiem dobrego samopoczucia.<\/span><\/p>\n

Motywowanie pomocnych zachowa\u0144<\/b><\/p>\n

Konsekwencje zachorowania na COVID-19 nie s\u0105 jednakowe dla wszystkich os\u00f3b. Osoby starsze i osoby cierpi\u0105ce na choroby przewlek\u0142e s\u0105 bardziej nara\u017cone na zachorowanie ni\u017c osoby m\u0142odsze i zdrowsze. Jednak samopoczucie os\u00f3b najbardziej nara\u017conych na ryzyko zale\u017cy nie tylko od ich w\u0142asnego zachowania, ale tak\u017ce od <\/span>zachowania innych<\/span>. Wyniki bada\u0144 wskazuj\u0105 na istnienie strategii promuj\u0105cych wsp\u00f3\u0142prac\u0119, gdy dzia\u0142ania korzystne dla jednostki niekoniecznie musz\u0105 przynosi\u0107 korzy\u015bci szerszej grupie.<\/span> Skuteczna komunikacja<\/span><\/a> spo\u0142eczna jest tu niezb\u0119dna. Promowanie to\u017csamo\u015bci grupowej przy u\u017cyciu okre\u015ble\u0144 typu “jeste\u015bmy w tym razem\u201d, zwi\u0119kszy prawdopodobie\u0144stwo podejmowania dzia\u0142a\u0144 na rzecz spo\u0142ecze\u0144stwa, podobnie jak<\/span> uprzejma dezaprobata<\/span><\/a> dla niepo\u017c\u0105danych zachowa\u0144 (np. panicznych zakup\u00f3w). Eksperymenty pokazuj\u0105, \u017ce podkre\u015blanie<\/span> po\u015bwi\u0119cania si\u0119 innych<\/span><\/a> zach\u0119ca do pomocy. A szybko rosn\u0105ca liczba dowod\u00f3w bezpo\u015brednio testuj\u0105cych komunikacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z COVID-19 pokazuje, \u017ce podkre\u015blanie<\/span> zagro\u017ce\u0144 dla innych<\/span><\/a> i <\/span>prospo\u0142eczne apele<\/span> o unikni\u0119cie “rozprzestrzenienia si\u0119” wirusa s\u0105 prawdopodobnie bardziej skuteczne ni\u017c zwyk\u0142e udzielanie porad lub przekazywanie jedynie komunikat\u00f3w, jak unikn\u0105\u0107 zachorowania.<\/span><\/p>\n

Przekazywanie informacji w sytuacjach kryzysowych<\/b><\/p>\n

Psychologia komunikacji ryzyka podkre\u015bla<\/span> dodatkowe zasady<\/span><\/a>, kt\u00f3re prawdopodobnie b\u0119d\u0105 przydatne dla praktyk\u00f3w porozumiewaj\u0105cych si\u0119 z pacjentami i klientami na temat pandemii COVID-19. Wa\u017cne s\u0105 szybko\u015b\u0107, uczciwo\u015b\u0107 i wiarygodno\u015b\u0107. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, lekarze mog\u0105 uzna\u0107 w\u0142asn\u0105 niepewno\u015b\u0107 i empati\u0119 w odniesieniu do trudno\u015bci, z jakimi ludzie b\u0119d\u0105 si\u0119 boryka\u0107 w czasie kryzysu, podkre\u015blaj\u0105c jednocze\u015bnie przydatno\u015b\u0107 indywidualnych dzia\u0142a\u0144, co ma wzmacnia\u0107 optymizm <\/span>r\u00f3wnowa\u017c\u0105cy niepok\u00f3j.<\/span><\/a><\/p>\n

Walka z rozprzestrzenianiem si\u0119 COVID-19 wymaga wk\u0142adu wielu nauk. Istotn\u0105 rol\u0119 mog\u0119 odegra\u0107 tu modele i metody wywodz\u0105ce si\u0119 z nauk behawioralnych. Szybkie wst\u0119pne testowanie zalece\u0144 nauk behawioralnych poprzez wysokiej jako\u015bci eksperymenty b\u0119dzie wa\u017cne dla zmaksymalizowania ich korzy\u015bci.<\/span><\/p>\n

Zalecenia praktyczne<\/b><\/p>\n