{"id":1572,"date":"2019-12-16T15:55:17","date_gmt":"2019-12-16T15:55:17","guid":{"rendered":"http:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=1572"},"modified":"2025-11-04T14:23:12","modified_gmt":"2025-11-04T14:23:12","slug":"becoming-your-better-self-as-reason-for-changing-behavior","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2019\/12\/becoming-your-better-self-as-reason-for-changing-behavior\/","title":{"rendered":"Bycie lepsz\u0105 wersj\u0105 siebie jako pow\u00f3d zmiany zachowa\u0144"},"content":{"rendered":"<p><strong>Winifred Gebhardt, Leiden University, Holandia<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Oko\u0142o 9 lat temu z dnia na dzie\u0144 zosta\u0142am wegetariank\u0105. G\u0142\u00f3wny bohater powie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 w\u00f3wczas czyta\u0142am, wyja\u015bni\u0142, \u017ce nie mo\u017ce je\u015b\u0107 niczego, &#8220;w czym kiedy\u015b bi\u0142o serce&#8221;. Kilka tych s\u0142\u00f3w uderzy\u0142o\u00a0 mnie, niczym piorun. Zda\u0142am sobie spraw\u0119, \u017ce oddaj\u0105 to, co w\u0142a\u015bnie czu\u0142am. Od razu przesta\u0142am je\u015b\u0107 mi\u0119so i ryby i od tamtej pory nie mia\u0142am \u017cadnych problem\u00f3w z utrzymaniem nowej diety. Nowe zachowanie idealnie pasowa\u0142o do w\u0142asnego wyobra\u017cenia na sw\u00f3j temat.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Odwrotna sytuacja, w przesz\u0142o\u015bci uprawia\u0142am regularnie jogging i z \u0142atwo\u015bci\u0105 pokonywa\u0142am siedmiokilometrowe odcinki. Nigdy jednak nie uwa\u017ca\u0142am si\u0119 za &#8220;sportowca&#8221;, ale gdy tylko pojawia\u0142y si\u0119 przeszkody, takie jak choroba, zamienia\u0142am si\u0119 w lenia. Teraz nie staram si\u0119 ju\u017c by\u0107 &#8220;sportowcem&#8221;, ale kiedy tylko mog\u0119, chodz\u0119. Uwa\u017cam si\u0119 za \u201eaktywn\u0105&#8221; osob\u0119 .\u00a0<\/span><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><b>Nasza aktywno\u015b\u0107 odzwierciedla to, kim jeste\u015bmy\u00a0<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Moje zachowanie &#8220;niejedzenia zwierz\u0105t&#8221; odpowiada mojemu wyobra\u017ceniu o sobie. Bycie i zachowywanie si\u0119 jak wegetarianin daje mi pozytywny obraz mojego &#8220;ja&#8221; jako przyjaznej, troskliwej osoby, kt\u00f3ra kocha zwierz\u0119ta. Za ka\u017cdym razem, gdy m\u00f3wi\u0119 o tym wyborze lub odmawiam przyj\u0119cia mi\u0119snego dania, potwierdzam moje &#8220;ja&#8221;.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wiedza o tym, \u017ce postrzegamy w\u0142asn\u0105 aktywno\u015b\u0107 jako cz\u0119\u015b\u0107 tego, kim jeste\u015bmy i \u017ce chcemy czu\u0107 si\u0119 dobrze ze sob\u0105, jest niezwykle u\u017cyteczna w planowaniu interwencji zdrowotnych. Na przyk\u0142ad, oddzia\u0142ywanie mo\u017ce polega\u0107 na poszukiwaniu sposob\u00f3w, w jaki pozytywne przekonania na sw\u00f3j temat zwi\u0105zane z podejmowaniem niezdrowego zachowania (np. picie do\u015b\u0107 sporej ilo\u015bci wina podczas kolacji, ze wzgl\u0119du na to, \u017ce uwa\u017cam si\u0119 za kogo\u015b, kto lubi dobre \u017cycie), mog\u0105 by\u0107 kojarzone z innymi, mniej szkodliwymi lub nawet zdrowymi zachowaniami (np. picie napoj\u00f3w bezalkoholowych, co nadal odzwierciedla zrelaksowany styl \u017cycia). Kluczem do zmiany jest zatem dostosowanie tego, co robimy, do typu osoby, za kt\u00f3r\u0105 si\u0119 uwa\u017camy. Ta tak zwana zintegrowana motywacja do zmiany, zgodnie z teori\u0105 samodeterminacji, jest najbardziej rozwini\u0119t\u0105 form\u0105 motywacji zewn\u0119trznej, zbli\u017con\u0105 do motywacji wewn\u0119trznej. Sprzyja podejmowaniu zachowa\u0144, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 nam rado\u015b\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Cz\u0105stka nas \u017cyje w przysz\u0142o\u015bci\u00a0<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">My, ludzie, jeste\u015bmy doskona\u0142ymi podr\u00f3\u017cnikami w czasie i sp\u0119dzamy prawie po\u0142ow\u0119 naszego \u017cycia fantazjuj\u0105c o przysz\u0142o\u015bci. W ten spos\u00f3b tworzymy sobie wiele potencjalnych mo\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3re okre\u015blane s\u0105 mianem &#8220;mo\u017cliwymi ja&#8221;. Kieruj\u0105 one nasz\u0105 wyobra\u017ani\u0105 i zwi\u0119kszaj\u0105 nasz\u0105 otwarto\u015b\u0107 na szanse rozwojowe. Na przyk\u0142ad, obraz siebie jako osoby &#8220;rzucaj\u0105cej palenie&#8221; lub &#8220;niepal\u0105cej&#8221; znacznie zwi\u0119ksza liczb\u0119 postanowie\u0144 i pr\u00f3b rzucenia palenia, a tak\u017ce sukces\u00f3w na tym polu. Palacze musz\u0105 zatem by\u0107 w stanie wyobrazi\u0107 sobie siebie jako &#8220;przysz\u0142ych niepal\u0105cych&#8221;, zanim b\u0119d\u0105 mogli rzeczywi\u015bcie rzuci\u0107 palenie. Wraz z moj\u0105 kole\u017cank\u0105 Eline Meijer prowadzimy badania, w kt\u00f3rych palacze wyobra\u017caj\u0105 sobie, kim si\u0119 stan\u0105, je\u015bli rzuc\u0105 palenie, a kim je\u015bli nadal b\u0119d\u0105 pali\u0107. Uczestnicy opisuj\u0105 swoje wyobra\u017cenia i dostarczaj\u0105 kojarz\u0105ce si\u0119 z nimi zdj\u0119cia. Przyk\u0142adowe skojarzenia wygenerowane podczas tej interwencji: \u201eJe\u015bli rzuc\u0119 palenie, stan\u0119 si\u0119 \u2018siln\u0105, m\u0105dr\u0105 kobiet\u0105 z charakterem\u2019 lub \u2018bardziej zr\u00f3wnowa\u017conym, beztroskim ojcem i kochankiem\u2019&#8221; i odwrotnie: \u201eJe\u015bli nadal b\u0119d\u0119 pali\u0107, stan\u0119 si\u0119 \u2018kaszl\u0105c\u0105, dysz\u0105c\u0105 i nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 starsz\u0105 kobiet\u0105\u2019 lub \u2018antyspo\u0142ecznym, \u015bmierdz\u0105cym, s\u0142abym i cierpi\u0105cym m\u0119\u017cczyzn\u0105\u2019&#8221;. Pierwszym uderzaj\u0105cym odkryciem jest fakt, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dostarczonych zdj\u0119\u0107 ma charakter symboliczny i nie zawiera os\u00f3b pal\u0105cych ani produkt\u00f3w zwi\u0105zanych z na\u0142ogiem. Pisemne skojarzenia z wygenerowanymi wyobra\u017ceniami siebie obejmuj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce okre\u015blenia: &#8220;beztroski&#8221;, &#8220;kompletny&#8221; i &#8220;zdecydowany&#8221; kontra &#8220;z\u0142omny&#8221;, &#8220;depresyjny&#8221; i &#8220;beznadziejny&#8221;. Nadal musimy zbada\u0107, czy interwencja wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na zmian\u0119 szkodliwego zachowania, ale podejrzewamy, \u017ce posiadanie tych &#8220;wyobra\u017ce\u0144 samych siebie&#8221;, kt\u00f3re s\u0105 \u0142atwo dost\u0119pne w razie potrzeby, np. podczas g\u0142odu, pomaga utrzyma\u0107 si\u0119 na w\u0142a\u015bciwej drodze. W przypadku aktywno\u015bci fizycznej, wskazano dowody na skuteczno\u015b\u0107 interwencji opartych na zastosowaniu wyimaginowanej przysz\u0142o\u015bci.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Rozwijamy si\u0119 w grupach, do kt\u00f3rych czujemy, \u017ce przynale\u017cymy.<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W \u017cyciu codziennym opieranie si\u0119 zachciankom i pokusom mo\u017ce by\u0107 szczeg\u00f3lnie trudne w sytuacjach towarzyskich. Jako osoba zrywaj\u0105ca z na\u0142ogiem, mo\u017cesz obawia\u0107 si\u0119 spo\u0142ecznego odrzucenia, gdy b\u0119dziesz zachowywa\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b skrajnie odmiennych od Twoich przyjaci\u00f3\u0142 i krewnych. Mo\u017cesz r\u00f3wnie\u017c straci\u0107\u00a0 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnego podejmowania cenionych przez was aktywno\u015bci. Nasze postrzeganie siebie jest w du\u017cej cz\u0119\u015bci oparte na grupach spo\u0142ecznych, do kt\u00f3rych nale\u017cymy. Na przyk\u0142ad, wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b pal\u0105cych lub za\u017cywaj\u0105cych narkotyki utrzymuje kontakty z osobami, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c u\u017cywaj\u0105 tych samych substancji. Spo\u017cywanie konkretnej substancji jest kluczow\u0105 norm\u0105 zachowania, kt\u00f3ra definiuje &#8220;przynale\u017cno\u015b\u0107 do grupy&#8221;. To z kolei wi\u0105\u017ce si\u0119 z r\u00f3\u017cnego rodzaju innymi cenionymi cechami. Na przyk\u0142ad, m\u0142odzi ludzie po odwyku mog\u0105 do\u015bwiadczy\u0107, \u017ce ich &#8220;u\u017cywaj\u0105cy\u201d konopi indyjskich przyjaciele nadal s\u0105 lud\u017ami, kt\u00f3rzy &#8220;najlepiej na nich pasuj\u0105&#8221;, pomimo, \u017ce sami ju\u017c nie pal\u0105 konopi. Osoby niestosuj\u0105ce konkretnych substancji postrzegane s\u0105 przez cz\u0142onk\u00f3w grupy jako mniej wyra\u017caj\u0105ce ich osobiste warto\u015bci, nudniejsze lub niemaj\u0105ce w\u0142asnego &#8220;rozumu, lojalno\u015bci i poziomu dojrza\u0142o\u015bci&#8221;. Pokazuje to, \u017ce wyzwanie, jakim jest pozostanie cenionym cz\u0142onkiem w\u0142asnej grupy spo\u0142ecznej po zaprzestaniu istotnego dla niej zachowania, powinno znale\u017a\u0107 si\u0119 na pierwszym miejscu w programach wspieraj\u0105cych zdrowy styl \u017cycia.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dlatego te\u017c, wprowadzenie trwa\u0142ych zmian wymaga rozwini\u0119cia pozytywnych autoprezentacji, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cna zobaczy\u0107 przysz\u0142e \u201eja\u201d, realizuj\u0105ce nowe zdrowe zachowanie, kt\u00f3re jest zgodne zar\u00f3wno z w\u0142asnymi, jak i w\u0142asnej grupy spo\u0142ecznej warto\u015bciami.<\/span><\/p>\n<p><b>Praktyczne wskaz\u00f3wki<\/b><\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\"> Zachowanie ma bezpo\u015brednie znaczenie dla do\u015bwiadczenia i obrazu siebie. Zach\u0119caj ludzi do kreatywnego my\u015blenia o tym, kim chc\u0105 si\u0119 sta\u0107, poprzez stosowanie np. tablic inspiracji, na kt\u00f3rych umieszczaj\u0105 oni obrazy\/zdj\u0119cia przysz\u0142o\u015bci idealnej i tej, kt\u00f3rej si\u0119 obawiaj\u0105.\u00a0\u00a0<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\"> Znajd\u017acie takie przekonania danej osoby na sw\u00f3j temat, kt\u00f3re zwi\u0105zane s\u0105 z nowym zachowaniem i mog\u0105 by\u0107 aktywizowane w krytycznych momentach, takich jak g\u0142\u00f3d lub pokusy. Na przyk\u0142ad, zaproponuj umieszczenie preferowanych obraz\u00f3w siebie na startowym ekranie komputera albo smartfona, co pomo\u017ce przypomnie\u0107 sobie, dlaczego dana osoba naprawd\u0119 chce si\u0119 zmieni\u0107.\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Pom\u00f3\u017c ludziom w\u0142\u0105czy\u0107 nowe zachowanie z uwzgl\u0119dnieniem akceptowalnych sposob\u00f3w omijania norm grupowych, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 zamierzon\u0105 zmian\u0119. Na przyk\u0142ad, gdy osobie, kt\u00f3ra zaprzesta\u0142a picia alkoholu, jest on proponowany, mo\u017cna zastosowa\u0107 grzeczn\u0105 odmow\u0119 (\u201eNaprawd\u0119 doceniam, ale dzi\u0119kuj\u0119\u201d) lub podkre\u015blenie wi\u0119zi (\u201eOoo, zawsze my\u015blisz o mnie. A jak Ty si\u0119 trzymasz ostatnio?\u201d ).\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">Przet\u0142umaczone przez Zuzann\u0119 Kwiss\u0119-Gajewsk\u0105 i Ew\u0119 Gruszczy\u0144sk\u0105<\/span><\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By Winifred Gebhardt, Leiden University, The Netherlands About nine years ago, I became a vegetarian overnight. In a novel I was reading, the main character explained how he could not eat anything \u201cin which at some time a heart had [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1595,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[18,27],"tags":[],"class_list":["post-1572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mental-imagery","category-motivation"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"pl","enabled_languages":["en","id","my","bg","zh","hr","cz","da","de","es","fr","gr","he","it","ja","kr","lv","lt","hu","nl","no","pl","pt","ro","ru","sk","fi","sv","tr","uk"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"id":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"my":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"bg":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"zh":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"cz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"da":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"es":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"he":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"it":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ja":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"lv":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"lt":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"hu":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"nl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"no":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pt":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ro":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ru":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sv":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"tr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"uk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1572"}],"version-history":[{"count":32,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4600,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1572\/revisions\/4600"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1595"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}