{"id":1052,"date":"2018-09-18T06:33:00","date_gmt":"2018-09-18T06:33:00","guid":{"rendered":"http:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=1052"},"modified":"2025-11-04T14:35:03","modified_gmt":"2025-11-04T14:35:03","slug":"1052","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/2018\/09\/1052\/","title":{"rendered":"Co dzieje si\u0119 z lekarstwami, kiedy trafiaj\u0105 do domu?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kerry Chamberlain,\u00a0Massey University, Auckland, New Zealand<\/strong><\/p>\n<p>Co ludzie robi\u0105 z lekami po powrocie do domu? Zaskakuj\u0105ce jest, \u017ce w tak niewielu badaniach postanowiono odpowiedzie\u0107 na to pytanie. Jednak sprawa jest powa\u017cna, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 lek\u00f3w spo\u017cywanych jest w domu jedynie pod kontrol\u0105 samego pacjenta. Sprzeda\u017c lek\u00f3w na recept\u0119 jest regulowana, ale spos\u00f3b ich spo\u017cywania ju\u017c nie i tylko zak\u0142ada si\u0119, \u017ce s\u0105 przyjmowane zgodnie z zaleceniami. Istniej\u0105 grupy lek\u00f3w, do kt\u00f3rych konsumenci, w zale\u017cno\u015bci od kraju, maj\u0105 w zasadzie nieograniczony dost\u0119p; zalicza si\u0119 do nich szerok\u0105 gam\u0119\u00a0 lek\u00f3w bez recepty (np. do u\u015bmierzania b\u00f3lu), lek\u00f3w alternatywnych (np. preparat\u00f3w homeopatycznych) i innych preparat\u00f3w zdrowotnych (np. suplementy diety, napoje probiotyczne).<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Leki wszelkiego rodzaju nale\u017cy traktowa\u0107 jako z\u0142o\u017cone obiekty spo\u0142eczne, a nie tylko jako produkt zaawansowanych technologii medycznych, s\u0142u\u017c\u0105cy jedynie leczeniu lub \u0142agodzeniu objaw\u00f3w, w przypadku, gdy jest przyjmowany zgodnie z zaleceniami. Leki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 odpowiedzi\u0105 kliniczn\u0105 na okre\u015blon\u0105 ich dawk\u0119; niekt\u00f3re z nich (np. paracetamol) maj\u0105 szeroki indeks terapeutyczny (tzn. s\u0105 \u0142atwo tolerowane w szerokim zakresie dawek), podczas gdy inne (np. levotyroksyna), charakteryzuj\u0105 si\u0119 w\u0105skim indeksem terapeutyczny (tzn. ma\u0142e r\u00f3\u017cnice w dawce mog\u0105 prowadzi\u0107 do powa\u017cnych niepowodze\u0144 terapeutycznych i\/lub powa\u017cnych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych). Ponadto, wszystkie leki wywo\u0142uj\u0105 pewne dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane, od niewielkich i niezauwa\u017conych przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w, po powa\u017cne i potencjalnie mog\u0105ce stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla zdrowia lub \u017cycia. Tak jak leki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 pod wzgl\u0119dem mechanizm\u00f3w i efekt\u00f3w dzia\u0142ania, tak i ludzie maj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 na nie tolerancj\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107 w czasie wraz z trwaniem farmakoterapii i zwi\u0119kszaniem dawek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Istniej\u0105 liczne dowody na to, \u017ce tylko oko\u0142o po\u0142owa lek\u00f3w na recept\u0119 jest przyjmowana zgodnie z zaleceniami. Mo\u017cna wymieni\u0107 wiele przyczyn tego stanu rzeczy m.in. pojawienie si\u0119 efekt\u00f3w ubocznych, obawy zwi\u0105zane z uzale\u017cnieniem, przekonania dotycz\u0105ce choroby, lek\u00f3w i samego leczenia. St\u0105d tak istotne dla stosowania si\u0119 do zalece\u0144 jest zrozumienie postawy pacjent\u00f3w wobec przyjmowanych przez lek\u00f3w. W tym celu przeprowadzili\u015bmy badania w\u015br\u00f3d os\u00f3b z celowo dobranych 55 gospodarstw domowych z czterech miast w Nowej Zelandii. Nasze zainteresowanie skupia\u0142o si\u0119 nie na samym przyjmowaniu lek\u00f3w, ale na praktykach leczniczych, co umo\u017cliwi\u0142o stworzy\u0107 swoist\u0105 map\u0119 miejsc w domu, w kt\u00f3rych przechowuje si\u0119 r\u00f3\u017cne rodzaje medykament\u00f3w.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Najwa\u017cniejsze wyniki z omawianych bada\u0144:<\/p>\n<ul>\n<li>We wszystkich gospodarstwach domowych wyst\u0119powa\u0142a szeroka gama lek\u00f3w &#8211; od lek\u00f3w na recept\u0119, bez recepty po leki medycyny niekonwencjonalnej. Przechowywane by\u0142y w spos\u00f3b zorganizowany i w miejscach specjalnie do tego przeznaczonych, leki stosowane przez kilka os\u00f3b trzymane by\u0142y w miejscach og\u00f3lnodost\u0119pnych (kuchnia, pokoje dzienne), leki osobiste przechowywane w pomieszczaniach zapewniaj\u0105cych intymno\u015b\u0107 (sypialnie, \u0142azienki) oraz stare lekarstwa przechowywane w trudno dost\u0119pnych miejscach (w szafach i na poddaszach). Rozmieszczenie lek\u00f3w odzwierciedla\u0142o relacje rodzinne i praktyki w obszarze opieki zdrowotnej w badanych gospodarstwach domowych.<\/li>\n<li>Ludzie r\u00f3\u017cnili si\u0119 pod wzgl\u0119dem postaw wobec lek\u00f3w i sposob\u00f3w ich stosowania, od przejawiania oporu po dokonywanie samodzielnych zmian dawek, w zale\u017cnosci od rodzaju leku i choroby.<\/li>\n<li>Szczeg\u00f3lne postawy ujawnia\u0142y si\u0119 w przypadku antybiotyk\u00f3w: &#8220;Nie lubi\u0119 bra\u0107 antybiotyk\u00f3w&#8230;. antybiotyki powinny by\u0107 przyjmowane tylko w nag\u0142ych przypadkach&#8221;.<\/li>\n<li>Samodzielne zmniejeszanie dawek, spowodowane negatywnymi skutkami ubocznymi i uzale\u017cnieniem, pojawia\u0142o si\u0119 w przypadku lek\u00f3w psychotropowych : &#8220;Chcia\u0142em funkcjonowa\u0107 jako aktywny cz\u0142onek spo\u0142ecze\u0144stwa &#8230;. aby dobrze si\u0119 czu\u0107 musia\u0142em rzuci\u0107 leki&#8221;.<\/li>\n<li>Osoby stosuj\u0105ce \u015brodkami medycyny niekonwencjonalnej czasem ca\u0142kowicie rezygnowa\u0142y ze stosowania konwencjonalnych lek\u00f3w: &#8220;Wola\u0142bym zaeksperymentowa\u0107 i poczeka\u0107, albo spr\u00f3bowa\u0107 jakiej\u015b innej alternatywy, ni\u017c przyjmowa\u0107 ten lek&#8221;.<\/li>\n<li>Niekt\u00f3rzy modyfikowali dawki leku w zale\u017cno\u015bci od nasielnia objaw\u00f3w: &#8220;Zapisano mi wy\u017csz\u0105 dawk\u0119, ale po prostu zdecydowa\u0142em, \u017ce b\u0119d\u0119 przyjmowa\u0142 jednak dawk\u0119 minimaln\u0105&#8221;.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Wymienione codzienne zachowania wobec lek\u00f3w regulowane s\u0105 przez przekonania ludzi na temat ich warto\u015bci i miejsca w spo\u0142ecze\u0144stwie. W przesz\u0142o\u015bci leki mog\u0142y powodowa\u0107 zaburzenia, kiedy strach i niepok\u00f3j wywo\u0142ane przez marketing firm farmaceutycznych i historie medialne osi\u0105ga\u0142y \u201enienaturalny\u201d rozmiar i wymyka\u0142y si\u0119 spod kontroli. Leki mog\u0142y te\u017c pomaga\u0107 we wprowadzaniu porz\u0105dku, gdy traktowano je jako zapewnienie &#8220;r\u00f3wnowagi&#8221; i spos\u00f3b na odzyskanie kontroli. Leki wi\u0105zano r\u00f3wnie\u017c z moralno\u015bci\u0105, gdy uwa\u017cano je za &#8220;z\u0142o konieczne&#8221; wymagaj\u0105ce osobistej czujno\u015bci w ich konsumpcji, gdy ich konsumpcja oznacza\u0142a &#8220;moralny upadek&#8221; osoby chorej lub stygmatyzacj\u0119 cia\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Zamiast traktowa\u0107 zachowania wobec lek\u00f3w jako b\u0142\u0119dne lub irracjonalne, uwa\u017camy, \u017ce kieruj\u0105 si\u0119 one w\u0142asn\u0105 logik\u0105, kt\u00f3rej \u017ar\u00f3d\u0142em informacji jest &#8220;laicka farmakologia&#8221;. Ta z kolei wraz ze stanem zdrowia pacjenta, jak i narracjami na temat zdrowia, kszta\u0142tuje postaw\u0119 wobec leku, a po\u015brednio &#8211; praktyki zwi\u0105zane z jego przyjmowaniem. Leki w domu \u017cyj\u0105 w\u0142asnym \u017cyciem!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Zalecenia:<\/p>\n<ul>\n<li>Praktycy z obszaru psychologii zdrowia powinni traktowa\u0107 przyjmowanie lek\u00f3w jako zachowanie spo\u0142eczne, nie ograniczaj\u0105c si\u0119 tylko do perspektywy biomedycznej.<\/li>\n<li>Proces przyjmowania lek\u00f3w b\u0119dzie lepiej zrozumiany, je\u015bli uwzgl\u0119dni si\u0119 kontekst, w jakim si\u0119 odbywa, w szczeg\u00f3lno\u015bci \u015brodowisko domowe i \u017cycie codzienne jednostki. Praktycy, kt\u00f3rzy chc\u0105 wspomaga\u0107 przyjmowanie lek\u00f3w zgodnie z zaleceniami, powinni dotrze\u0107 i om\u00f3wi\u0107 charakterystyczne dla pacjenta praktyki. Ich zadaniem jest r\u00f3wnie\u017c udzielenie porad uwzgl\u0119dniaj\u0105cych dynamik\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i okoliczno\u015bci \u017cyciowe, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na codzienne stosowanie lek\u00f3w przez pacjent\u00f3w.<\/li>\n<li>Praktycy powinni otwarcie rozmawia\u0107 z pacjentami o stosowaniu lek\u00f3w i dostosowywa\u0107 spos\u00f3b ich przyjmowania do postawy wobec choroby, postrzegania lek\u00f3w jako takich oraz stylu \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Translated by Zuzanna Kwissa-Gajewska &amp; Ewa Gruszczy\u0144ska<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By Kerry Chamberlain,\u00a0Massey University, Auckland, New Zealand What do people do with medications once they enter the home? Surprisingly, limited research has attempted to answer that question. Yet, it is important \u2013 most medications are consumed at home under the [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1110,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-1052","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-medication-adherence"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"pl","enabled_languages":["en","id","my","bg","zh","hr","cz","da","de","es","fr","gr","he","it","ja","kr","lv","lt","hu","nl","no","pl","pt","ro","ru","sk","fi","sv","tr","uk"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"id":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"my":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"bg":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"zh":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"cz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"da":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"es":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"he":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"it":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ja":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"lv":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"lt":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hu":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"nl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"no":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pt":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ro":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ru":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sv":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"tr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"uk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1052"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4622,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1052\/revisions\/4622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}