{"id":400,"date":"2017-03-12T07:47:38","date_gmt":"2017-03-12T07:47:38","guid":{"rendered":"http:\/\/practicalhealthpsychology.com\/?p=400"},"modified":"2025-11-04T14:48:56","modified_gmt":"2025-11-04T14:48:56","slug":"e-health-hypes-and-hopes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/2017\/03\/e-health-hypes-and-hopes\/","title":{"rendered":"E-sveikata: skatinimas ir viltys"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Rik Crutzen, Mastrichto universitetas, Nyderlandai<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>\u0160iandien \u017emon\u0117s naudojasi internetu pastoviai ir daugyb\u0117je \u012fvairi\u0173 veikl\u0173: nuo maisto preki\u0173 pirkimo iki pasidalinimo juokinga katino nuotrauka su draugu kitame pasaulio gale. Tai \u012fmanoma. Be to, internetas vis daugiau naudojamas ir sveikatos srityje &#8211; da\u017enai tai vadinama e-sveikata.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kas yra e-sveikata?<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.jmir.org\/2001\/2\/e20\/\">\u201eE- sveikata<\/a><u>\u201c<\/u> vadinamos sveikatos paslaugos, taip pat, internetu ar susijusiomis technologijomis teikiama ar sustiprinama informacija. Sveikatos psichologijoje, e-sveikata siekia \u012ftakoti \u012fvair\u0173 elges\u012f, susijus\u012f su sveika gyvensena, pavyzd\u017eiui, b\u016bti fizi\u0161kai aktyvesniems arba mesti r\u016bkyti. Remiantis <a href=\"http:\/\/www.jmir.org\/2013\/7\/e146\/\">literat\u016bros ap\u017evalga<\/a>, galime daryti i\u0161vad\u0105, kad \u0161ios internetu teikiamos intervencijos gali b\u016bti efektyvios. Ta\u010diau, yra svarbu, kad \u0161i\u0173 intervencij\u0173 vystymosi procesas b\u016bt\u0173 vykdomas remiantis <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Intervention_mapping\">prieinama teorija ir \u012frodymais<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Internetu teikiam\u0173 intervencij\u0173 privalumai<\/strong><\/p>\n<p>Naudojimasis internetu ir susijusiomis technologijomis gali tur\u0117ti kelet\u0105 privalum\u0173. Pavyzd\u017eiui, \u017emon\u0117s gali jaustis labiau anonimi\u0161ki, lyginant su intervencijomis, kurios pristatomos akis \u012f ak\u012f. Toks anonimi\u0161kumas gali b\u016bti palankus intervencijoms, susijusiomis su elgesiu, kuriame yra g\u0117dos element\u0173 (pvz. prezervatyv\u0173 naudojimas ar alkoholio ribojimas). Be to, intervencijos gali pasinaudoti GPS palydovine navigacija, suteikiant informacij\u0105 apie prieinamus sveikos mitybos variantus, susijusi\u0105 su konkre\u010dia vietove. Ta\u010diau atkreipkite d\u0117mes\u012f, kad abu \u010dia pateikiami pavyzd\u017eiai tur\u0117t\u0173 b\u016bti vertinami tik kaip galimyb\u0117s ir tai nerei\u0161kia, kad tai yra naudinga visoms internetu teikiamoms intervencijoms. Jie yra naudingi tik tuo atveju, jei anonimi\u0161kumo ar sveikos mitybos pasirinkimo tr\u016bkumas i\u0161 ties\u0173 prisideda prie \u017emoni\u0173 nesveiko elgesio. Kitaip tariant, priemoni\u0173 charakteristikos ir galimyb\u0117s, kurias jos suteikia, turi b\u016bti vertinamos kaip \u012frankis, o ne kaip stebuklingas vaistas.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Intervencij\u0173 naudojimo tyrimai<\/strong><\/p>\n<p>Vienas vis\u0173 internetu teikiam\u0173 intervencij\u0173 privalumas yra tai, kad sudaroma galimyb\u0117 i\u0161tirti intervencijos naudojim\u0105: pavyzd\u017eiui, galima gauti i\u0161sami\u0105 informacij\u0105 apie tai, kada vartotojai palieka intervencin\u0119 svetain\u0119 ar prieina aklaviet\u0119. Tai gali b\u016bti panaudojama pritaikant intervencines priemones pagal vartotojo poreikius ir padidinant poveik\u012f bei teigiam\u0173 intervencijos rezultat\u0173 tikimyb\u0119. Be to, suteikia \u012f\u017evalg\u0173, kaip intensyviai lankytojai naudojasi intervencija (pvz. da\u017enis ir trukm\u0117) bei kuo jie domisi (pvz. temos).<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>I\u0161vados<\/strong><\/p>\n<p>E-sveikatos intervencijos turi tam tikras savybes, kurios galimai b\u016bt\u0173 naudingos sveikatos psichologijos srityje. Ta\u010diau tai n\u0117ra stebuklingas vaistas. Elgsenos keitimas yra sud\u0117tingas procesas, tod\u0117l tur\u0117tume remtis visa turima teorija ir \u012frodym\u0173 baze, siekiant padidinti m\u016bs\u0173 intervencij\u0173 veiksmingumo tikimyb\u0119 &#8211; tiek internete, tiek neprisijungus.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Praktin\u0117s rekomendacijos:<\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>E-sveikata gali b\u016bti naudojama kaip priemon\u0117 keisti elgsen\u0105. Ta\u010diau, svarbu nuolatos tobulinti internetu teikiamas intervencijas, kaip ir vis\u0173 kit\u0173 tip\u0173 elgesio keitimo intervencijas;<\/li>\n<li>Nenaudokite e-sveikatos tik tam, kad b\u016bt\u0173 panaudota: priemoni\u0173 charakteristikos ir si\u016blomos galimyb\u0117s tur\u0117t\u0173 b\u016bti naudojamos tikslingai; visada galvokime apie tai, kod\u0117l norime naudoti konkre\u010di\u0105 \u017einiasklaidos priemon\u0119 ir\/ar galimybes, kurias ji suteikia;<\/li>\n<li>Jei taikote e-sveikat\u0105, tirkite intervencijos naudojim\u0105. Tai gali jums pad\u0117ti su\u017einoti, kaip j\u016bs\u0173 intervencija yra vartojama ir tuo pa\u010diu, rezultatai gali b\u016bti panaudoti siekiant pagerinti intervencij\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Vertimas: Milda Go\u0161tautait\u0117, Antanas Go\u0161tautas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rik Crutzen, Maastricht University, The Netherlands Nowadays, people use the Internet all the time and for a wide range of activities: from buying groceries to showing a funny cat-picture to\u00a0a friend on the other side of the world. It is [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":299,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[14,13],"tags":[11,12],"class_list":["post-400","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-e-health","category-interventions","tag-e-health","tag-interventions"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"lt","enabled_languages":["en","id","my","bg","zh","hr","cz","da","de","es","fr","gr","he","it","ja","kr","lv","lt","hu","nl","no","pl","pt","ro","ru","sk","fi","sv","tr","uk"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"id":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"my":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"bg":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"zh":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"cz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"da":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"es":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"he":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"it":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ja":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"lv":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"lt":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"hu":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"nl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"no":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pt":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ro":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ru":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fi":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sv":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"tr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"uk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/400","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=400"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/400\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4650,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/400\/revisions\/4650"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/practicalhealthpsychology.com\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}